Mạch Ngừng Bê Tông Là Gì? Vị Trí Và Cách Xử Lý Đúng Kỹ Thuật
Mạch ngừng bê tông xuất hiện khi quá trình đổ bê tông không thể thực hiện liên tục và phải chia thành nhiều đợt. Đây là vị trí tiếp giáp giữa phần bê tông đã được thi công trước với phần bê tông được đổ tiếp theo.
Nếu bố trí hoặc xử lý mạch ngừng bê tông không phù hợp, khu vực tiếp giáp có thể trở thành vị trí bất lợi về liên kết và khả năng kín nước. Vì vậy, ngay từ khi lập biện pháp thi công cần xác định vị trí mạch ngừng, cách chuẩn bị bề mặt và giải pháp chống thấm phù hợp với từng kết cấu.
Mạch ngừng bê tông là gì?
Mạch ngừng bê tông là bề mặt gián đoạn được hình thành khi một đợt đổ bê tông dừng lại và bê tông ở đợt sau được thi công tiếp giáp với phần đã đổ trước.
Có thể hiểu đơn giản:
Đổ bê tông đợt 1 → dừng thi công → bê tông bắt đầu đông kết → xử lý bề mặt → đổ bê tông đợt 2.
Vị trí tiếp xúc giữa hai đợt chính là mạch ngừng thi công.
Mạch ngừng có thể xuất hiện tại sàn, dầm, cột, móng, vách tầng hầm, bể nước và nhiều kết cấu bê tông khác.
Vì sao phải bố trí mạch ngừng thi công?
Trong thực tế không phải lúc nào toàn bộ kết cấu cũng có thể được đổ bê tông liên tục trong một lần.
Mạch ngừng có thể được bố trí do:
- Khối lượng bê tông lớn.
- Phải chia kết cấu thành nhiều đợt thi công.
- Điều kiện cung cấp bê tông hoặc tổ chức nhân công.
- Phân chia trình tự thi công giữa sàn, dầm, cột và vách.
- Yêu cầu của biện pháp thi công.
- Công việc phải tạm dừng trong khoảng thời gian nhất định.
Điểm quan trọng là mạch ngừng không nên được tạo tùy ý. Vị trí và biện pháp xử lý cần tuân theo hồ sơ thiết kế, biện pháp thi công và yêu cầu kỹ thuật của công trình.
Mạch ngừng bê tông thường nằm ở đâu?
Tùy kết cấu, mạch ngừng bê tông có thể xuất hiện tại nhiều vị trí khác nhau.
| Kết cấu | Vị trí có thể xuất hiện mạch ngừng | Vấn đề cần chú ý |
|---|---|---|
| Sàn | Giữa các phân đoạn đổ | Liên kết, nứt, thấm |
| Dầm | Khu vực phân chia đợt đổ | Khả năng làm việc của kết cấu |
| Cột | Giữa các đợt thi công | Liên kết bê tông cũ – mới |
| Móng | Giữa các phân đoạn | Liên kết và nước ngầm |
| Vách tầng hầm | Chân vách, phân đoạn vách | Nguy cơ thấm cao |
| Bể nước | Đáy – thành bể | Yêu cầu kín nước |
| Hố thang máy | Sàn đáy – vách | Nước ngầm, rò rỉ |
Đối với tầng hầm, bể nước và công trình ngầm, vấn đề chống thấm tại mạch ngừng cần được xem xét ngay từ trước khi đổ bê tông.
Mạch ngừng thi công sàn bê tông
Mạch ngừng thi công sàn xuất hiện khi diện tích sàn không được đổ liên tục trong cùng một đợt.
Vị trí dừng không nên được quyết định chỉ dựa vào sự thuận tiện của đội thi công. Cần xác định theo thiết kế và biện pháp đã được phê duyệt vì vị trí mạch có liên quan đến khả năng làm việc của kết cấu.
Trước khi đổ phần tiếp theo, bề mặt bê tông cũ cần được chuẩn bị theo yêu cầu kỹ thuật, loại bỏ các thành phần yếu và làm sạch trước khi tiếp tục thi công.
Nếu sàn thuộc tầng hầm, bể nước hoặc kết cấu thường xuyên tiếp xúc với nước, cần đồng thời xem xét giải pháp chống thấm mạch ngừng.
Mạch ngừng bê tông dầm
Mạch ngừng bê tông dầm cần được xác định cẩn thận hơn vì dầm là cấu kiện chịu lực.
Không nên tự ý dừng bê tông tại bất kỳ vị trí nào trên dầm. Vị trí cụ thể phải dựa trên hồ sơ thiết kế, biện pháp thi công và yêu cầu của kỹ sư phụ trách kết cấu.
Nếu dầm và sàn được thi công đồng thời, phương án mạch ngừng cũng cần xét đến sự làm việc chung của hệ dầm – sàn.
Mạch ngừng bê tông cột
Mạch ngừng bê tông cột thường hình thành khi cột được chia thành các giai đoạn thi công hoặc tại vị trí chuyển tiếp với kết cấu phía trên.
Trước khi tiếp tục đổ bê tông, cần kiểm tra:
- Bề mặt bê tông cũ.
- Cốt thép.
- Cốp pha.
- Tạp chất tại vị trí tiếp giáp.
- Cao độ của mạch.
- Yêu cầu xử lý bề mặt.
Vị trí mạch ngừng thi công cột cụ thể không nên áp dụng máy móc cho mọi công trình mà cần theo thiết kế và biện pháp thi công.
Mạch ngừng bê tông móng
Với móng hoặc các kết cấu nằm dưới mặt đất, ngoài vấn đề kết cấu còn phải xem xét ảnh hưởng của nước ngầm.
Mạch ngừng bê tông móng hoặc mạch ngừng bê tông dầm móng nếu nằm tại khu vực có nguy cơ tiếp xúc nước cần được thiết kế giải pháp kín nước ngay từ giai đoạn thi công.
Đặc biệt tại tầng hầm, hố thang máy hoặc móng công trình ngầm, nước có thể tìm đường qua các vị trí tiếp giáp nếu việc chống thấm không được xử lý phù hợp.
Vì sao mạch ngừng bê tông dễ bị thấm?
Bê tông ở hai đợt không được hình thành cùng thời điểm nên tại bề mặt tiếp giáp tồn tại một ranh giới thi công.
Nếu bề mặt bê tông cũ không được chuẩn bị tốt, bê tông mới không được đầm chặt hoặc giải pháp cản nước thi công sai, nước có thể xâm nhập theo khu vực này.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Bề mặt mạch ngừng còn lớp yếu hoặc tạp chất.
- Bê tông quanh vị trí mạch bị rỗ.
- Đầm bê tông không đảm bảo.
- Băng cản nước bị lệch hoặc gập.
- Mối nối băng cản nước không kín.
- Thanh trương nở bị đặt sai vị trí.
- Xuất hiện khe hoặc vết nứt tại vùng tiếp giáp.
Vì vậy, chống thấm mạch ngừng bê tông không chỉ là đặt thêm một vật liệu chống thấm mà phải kiểm soát cả cấu tạo và quá trình thi công. Băng cản nước PVC thường được đặt tại mạch ngừng để tạo rào cản nằm trong kết cấu bê tông.
Cách xử lý mạch ngừng bê tông trước khi đổ tiếp
Bước 1: Kiểm tra vị trí mạch ngừng
Trước khi thi công đợt tiếp theo, cần kiểm tra mạch có đúng vị trí theo hồ sơ và biện pháp thi công hay không.
Nếu phát sinh mạch ngừng ngoài dự kiến, nên có đánh giá kỹ thuật trước khi tiếp tục.
Bước 2: Xử lý bề mặt bê tông cũ
Bề mặt tiếp giáp cần được chuẩn bị để loại bỏ các lớp yếu, bụi bẩn và thành phần có thể ảnh hưởng đến sự liên kết.
Mục tiêu là tạo bề mặt phù hợp để bê tông đợt sau tiếp xúc tốt với bê tông đã thi công.
Bước 3: Làm sạch mạch ngừng
Vụn bê tông, bụi, dầu và các tạp chất khác cần được loại bỏ trước khi tiếp tục.
Không nên đổ bê tông mới trực tiếp lên một bề mặt mạch ngừng còn nhiều vật liệu rời.
Bước 4: Kiểm tra giải pháp chống thấm
Đối với kết cấu cần kín nước, đây là bước rất quan trọng.
Tùy thiết kế có thể sử dụng băng cản nước PVC, thanh trương nở hoặc một hệ giải pháp khác. Không nên mặc định một loại vật liệu phù hợp cho mọi mạch ngừng.
Bước 5: Đổ và đầm bê tông đợt tiếp theo
Khi đổ bê tông mới, cần đặc biệt kiểm soát khu vực tiếp giáp và xung quanh vật liệu chống thấm.
Nếu bê tông bị rỗ quanh waterstop, nước vẫn có thể hình thành đường thấm dù bản thân băng cản nước không thấm nước.
Cách chống thấm mạch ngừng bê tông
Có nhiều giải pháp tùy cấu tạo công trình. Hai nhóm thường gặp là băng cản nước và thanh trương nở.
1. Chống thấm mạch ngừng bằng băng cản nước
Băng cản nước PVC được bố trí tại vị trí mạch để tạo rào cản trên đường nước thấm qua vùng tiếp giáp.
Giải pháp này thường gặp tại:
- Tầng hầm.
- Vách bê tông.
- Bể nước.
- Hồ bơi.
- Hố thang máy.
- Cống và hầm kỹ thuật.
- Công trình xử lý nước.
Có thể tham khảo các loại băng cản nước để lựa chọn kích thước và cấu tạo phù hợp với vị trí mạch ngừng.
2. Chống thấm bằng thanh trương nở
Thanh trương nở là một giải pháp khác dùng tại một số mạch ngừng bê tông. Khi tiếp xúc với nước, vật liệu được thiết kế để trương nở, qua đó hỗ trợ bịt kín đường nước tại vùng tiếp giáp.
Có thể tham khảo thanh trương nở khi thiết kế hệ chống thấm phù hợp.
Việc chọn giữa thanh trương nở và băng cản nước cần dựa trên cấu tạo mạch, điều kiện tiếp xúc nước và chỉ dẫn của hệ vật liệu, thay vì chỉ dựa vào giá.
Băng cản nước mạch ngừng thi công hoạt động như thế nào?
Với loại waterstop đặt trong bê tông, một phần băng được neo trong bê tông của đợt đổ thứ nhất và phần còn lại được bao quanh bởi bê tông của đợt tiếp theo.
Các gân trên băng giúp kéo dài đường nước phải đi qua, trong khi thân PVC tạo một rào cản nằm ngang đường thấm. Đây là lý do băng cản nước mạch ngừng thi công thường xuất hiện tại các kết cấu yêu cầu kín nước.
Điểm cần lưu ý là hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào bản thân sản phẩm. Băng phải được cố định đúng vị trí, không gập hoặc xoắn và bê tông xung quanh cần được đầm phù hợp.
Cách thi công băng cản nước tại mạch ngừng
Bước 1: Xác định vị trí
Băng được đặt theo đúng đường mạch ngừng đã xác định trên bản vẽ hoặc biện pháp thi công.
Bước 2: Cố định băng
Cần giữ băng ổn định để hạn chế xô lệch khi đổ và đầm bê tông.
Không nên để băng bị xoắn, gập hoặc dịch chuyển khỏi vị trí thiết kế.
Bước 3: Xử lý mối nối
Khi chiều dài một cuộn không đủ hoặc gặp góc, giao điểm, băng PVC cần được nối theo đúng phương pháp dành cho sản phẩm.
Với waterstop PVC sử dụng phương pháp hàn nhiệt, có thể tham khảo dao hàn băng cản nước để xử lý các đầu nối trong quá trình thi công. Các hướng dẫn sản phẩm waterstop cũng nhấn mạnh việc hàn nối và kiểm soát mối nối tại các vị trí giao nhau.
Bước 4: Đổ bê tông đợt đầu
Bê tông cần bao quanh phần băng theo đúng cấu tạo thiết kế. Trong quá trình đầm phải hạn chế làm băng dịch chuyển.
Bước 5: Kiểm tra trước đợt đổ tiếp theo
Kiểm tra lại băng, mối nối, bề mặt mạch và vị trí cố định.
Bước 6: Đổ bê tông đợt tiếp theo
Bê tông mới cần bao kín phần waterstop còn lại. Đặc biệt tránh tạo rỗ hoặc hốc ngay sát băng.
Băng cản nước hay thanh trương nở cho mạch ngừng?
Hai vật liệu đều có thể xuất hiện trong giải pháp chống thấm mạch ngừng nhưng nguyên lý và cách bố trí khác nhau.
| Tiêu chí | Băng cản nước PVC | Thanh trương nở |
|---|---|---|
| Vị trí | Nằm trong kết cấu tại mạch | Bố trí trên bề mặt mạch theo hệ thiết kế |
| Nguyên lý | Tạo rào cản đường thấm | Trương nở khi tiếp xúc nước |
| Thi công | Cần cố định, xử lý mối nối | Cần cố định đúng vị trí |
| Mối nối | Waterstop PVC thường cần hàn | Theo hướng dẫn từng sản phẩm |
| Ứng dụng | Mạch ngừng, một số loại dùng cho khe chuyển vị | Chủ yếu các mạch ngừng phù hợp |
| Lựa chọn | Theo cấu tạo và yêu cầu công trình | Theo cấu tạo và điều kiện sử dụng |
Không nên xem hai vật liệu là sản phẩm thay thế hoàn toàn cho nhau. Một số thiết kế có thể sử dụng một giải pháp hoặc kết hợp nhiều lớp bảo vệ tùy yêu cầu công trình.
Phân biệt mạch ngừng và khe co giãn
Hai khái niệm này rất dễ bị nhầm.
Mạch ngừng thi công hình thành do quá trình đổ bê tông được chia thành các đợt.
Trong khi đó, khe co giãn được chủ động thiết kế để cho phép các phần kết cấu có khả năng chuyển vị tương đối do các nguyên nhân như nhiệt độ, co ngót hoặc chuyển vị của công trình.
Do chức năng khác nhau nên loại waterstop sử dụng cũng cần được lựa chọn theo đúng cấu tạo. Một số dòng waterstop có phần trung tâm được thiết kế để đáp ứng chuyển vị tại khe.
8 lỗi thường gặp khi xử lý mạch ngừng bê tông
1. Tạo mạch ngừng tùy tiện
Vị trí thuận tiện cho thi công chưa chắc là vị trí phù hợp về kết cấu.
2. Không làm sạch bê tông cũ
Bụi, vụn bê tông và lớp yếu tại bề mặt có thể ảnh hưởng đến vùng tiếp giáp.
3. Băng cản nước bị lệch
Waterstop không được cố định chắc có thể bị xô trong quá trình đổ bê tông.
4. Băng bị gập hoặc xoắn
Điều này làm thay đổi cấu tạo cản nước dự kiến.
5. Mối hàn waterstop không kín
Mối nối chính là vị trí cần kiểm soát kỹ vì một đoạn băng tốt nhưng mối nối lỗi vẫn có thể tạo đường nước.
6. Bê tông bị rỗ quanh băng
Đây là lỗi đặc biệt cần tránh. Waterstop cần được bê tông bao quanh phù hợp để hệ chống thấm hoạt động đúng.
7. Đặt thanh trương nở không đúng vị trí
Nếu thanh quá gần mép hoặc không được cố định theo yêu cầu của sản phẩm, hiệu quả của hệ thống có thể bị ảnh hưởng.
8. Chỉ xử lý chống thấm sau khi đã rò nước
Với công trình ngầm và bể chứa, phương án tốt hơn là xử lý mạch ngừng ngay từ giai đoạn thiết kế và thi công thay vì chờ xuất hiện rò rỉ mới sửa chữa.
Mạch ngừng bê tông bị thấm xử lý thế nào?
Nếu công trình đã hoàn thiện và mạch ngừng xuất hiện nước, cần khảo sát trước khi lựa chọn phương án sửa.
Cần xác định:
- Nước xuất hiện chính xác ở đâu.
- Vết thấm nằm trên mạch hay vết nứt lân cận.
- Nước thấm ẩm hay đang chảy.
- Kết cấu có nứt hoặc chuyển vị hay không.
- Waterstop đã được bố trí từ trước hay chưa.
- Mức độ rỗ của bê tông tại vùng mạch.
Sau đó mới lựa chọn hệ sửa chữa thích hợp. Không nên chỉ phủ vật liệu lên bề mặt khi chưa xác định đường nước thực tế.
Câu hỏi thường gặp về mạch ngừng bê tông
Mạch ngừng bê tông có phải là lỗi thi công không?
Không. Mạch ngừng có thể là một phần của biện pháp thi công được dự kiến từ trước. Vấn đề nằm ở việc bố trí và xử lý có đúng yêu cầu kỹ thuật hay không.
Mạch ngừng bê tông có cần chống thấm không?
Nếu mạch nằm trong kết cấu yêu cầu kín nước như tầng hầm, bể chứa, hố thang hoặc công trình ngầm thì giải pháp chống thấm cần được xem xét ngay từ thiết kế và thi công.
Băng cản nước mạch ngừng đặt ở đâu?
Vị trí chính xác phụ thuộc loại waterstop và cấu tạo thiết kế. Với waterstop đặt trong bê tông, băng thường được bố trí chạy dọc theo mạch để tạo rào cản trên đường nước thấm qua vùng tiếp giáp.
Có thể dùng thanh trương nở thay băng cản nước không?
Không nên tự động thay thế. Hai hệ có cấu tạo và nguyên lý khác nhau. Việc lựa chọn cần căn cứ vào thiết kế, điều kiện nước và yêu cầu của công trình.
Mối nối băng cản nước PVC xử lý thế nào?
Các đoạn PVC waterstop thường được nối bằng phương pháp hàn nhiệt phù hợp với sản phẩm. Mối nối cần liên tục, kín và không tạo vị trí yếu trên đường cản nước.
Kết luận
Mạch ngừng bê tông là vị trí tiếp giáp giữa hai đợt thi công bê tông và có thể xuất hiện ở sàn, dầm, cột, móng, tầng hầm, bể nước cùng nhiều kết cấu khác. Mạch ngừng không mặc nhiên là lỗi, nhưng vị trí và biện pháp xử lý phải được xác định đúng ngay từ đầu.
Đối với khu vực có yêu cầu kín nước, chống thấm mạch ngừng bê tông cần được triển khai đồng thời với quá trình thi công. Băng cản nước PVC hoặc thanh trương nở là những giải pháp có thể được xem xét tùy cấu tạo. Quan trọng nhất vẫn là xử lý đúng bề mặt, lắp vật liệu đúng vị trí, kiểm soát mối nối và đầm bê tông tốt quanh mạch.
CÔNG TY TNHH MINH PHÚ GROUP – TUYỂN ĐẠI LÝ TOÀN QUỐC
Địa chỉ: Số 2 Đường số 1, KDC Vĩnh Lộc, Phường Bình Hưng Hòa B, Quận Bình Tân, TP.HCM
HOTLINE: 0931.543.789 – 0971.379.789
Email: vatlieuthongminhvn@gmail.com
Website: vatlieuthongminh.vn
