Đào Móng Nhà Là Gì? Quy Trình Đào Móng Xây Nhà

Đào móng nhà là công đoạn tạo hố móng theo vị trí, kích thước và cao độ đã xác định để chuẩn bị thi công phần móng của công trình. Đây là một trong những bước đầu tiên của phần xây dựng thô, được thực hiện sau khi mặt bằng đã được chuẩn bị và tim trục công trình được định vị.

Khi đào móng xây nhà, điều quan trọng không phải đào càng sâu càng tốt mà phải đào đúng bản vẽ, đúng loại móng và phù hợp với điều kiện nền đất. Hố móng đào sai vị trí, quá sâu hoặc đáy móng bị ngập nước, đất nhão đều có thể gây khó khăn cho các công đoạn bê tông lót, bố trí cốt thép và đổ bê tông sau đó.

Đào móng là gì?

Đào móng là quá trình lấy phần đất nằm trong phạm vi kết cấu móng ra khỏi nền tự nhiên để tạo thành hố hoặc rãnh móng.

Tùy thiết kế, hình dạng phần đất đào có thể khác nhau. Móng đơn thường tạo thành các hố riêng tại vị trí chân cột, trong khi đào móng băng tạo thành các dải liên tục chạy theo hệ móng.

Sau khi đào đất hố móng hoàn thành, đáy móng được kiểm tra và chỉnh sửa trước khi chuyển sang các công việc như đổ bê tông lót, lắp dựng cốt thép và thi công bê tông móng.

Đào móng nhà để làm gì?

Móng là bộ phận tiếp nhận tải trọng từ cột, tường và các kết cấu phía trên rồi truyền xuống nền đất. Muốn thi công móng đúng cao độ thiết kế, trước tiên phải lấy đi lượng đất nằm trong phạm vi móng.

Quá trình đào cũng giúp người thi công tiếp cận trực tiếp lớp đất ở cao độ đáy móng. Qua đó có thể phát hiện một số vấn đề như đất quá mềm, bùn, nước ngầm hoặc điều kiện thực tế khác với dự kiến.

Đặc biệt, đào hố móng còn tạo không gian cần thiết để triển khai bê tông lót, cốt thép, cốp pha và các giải pháp chống thấm nếu kết cấu có yêu cầu.

Trước khi đào móng xây nhà cần làm gì?

Không nên xác định vị trí đào bằng cách ước lượng trực tiếp trên mặt đất. Trước tiên cần đối chiếu bản vẽ để xác định trục công trình, tim cột, tim móng và cao độ cần đào.

Mặt bằng cũng cần được dọn dẹp để máy móc và nhân công có thể làm việc thuận lợi. Đối với nhà phố, nên xác định trước vị trí tập kết đất và đường vận chuyển đất ra ngoài.

Trước khi đào cần đặc biệt kiểm tra:

• Ranh giới khu đất.
• Tim và trục công trình.
• Vị trí từng móng.
• Kích thước hố đào.
• Cao độ đáy móng.
• Công trình và móng nhà liền kề.
• Đường điện, cấp thoát nước hoặc công trình ngầm hiện hữu.

Việc giữ lại các mốc tim và mốc cao độ trong suốt quá trình thi công rất quan trọng vì đây là cơ sở để kiểm tra lại hố móng sau khi máy đào hoàn thành.

Quy trình đào móng nhà

Bước 1: Chuẩn bị và dọn mặt bằng

Cây cối, vật liệu cũ, phế thải và các chướng ngại nằm trong phạm vi xây dựng cần được xử lý trước.

Nếu xây trên vị trí nhà cũ, cần kiểm tra những phần móng hoặc kết cấu ngầm còn sót lại sau khi tháo dỡ. Không nên bắt đầu đào đất hố móng khi chưa xác định rõ các vật cản phía dưới.

Bước 2: Định vị tim móng

Từ bản vẽ, người thi công triển khai các trục chính ra thực địa rồi xác định tim từng móng.

Từ tim móng mới xác định phạm vi cần đào. Các mốc quan trọng nên được đưa ra vị trí ít bị tác động để máy đào không làm mất dấu trong quá trình thi công.

Nếu bước này sai, hố móng có thể lệch khỏi vị trí cột và ảnh hưởng đến toàn bộ kết cấu phía trên.

Bước 3: Xác định kích thước và độ sâu đào móng

Chiều dài, chiều rộng và cao độ đáy hố được xác định theo hồ sơ thiết kế và biện pháp thi công.

Phạm vi đào thực tế đôi khi cần rộng hơn kích thước kết cấu móng để có không gian lắp dựng cốt thép, cốp pha hoặc thực hiện những công việc liên quan.

Đặc biệt, không nên tự ý tăng độ sâu đào móng với suy nghĩ móng càng sâu thì càng chắc.

Bước 4: Tiến hành đào hố móng

Tùy diện tích và điều kiện công trường, có thể đào bằng máy, thủ công hoặc kết hợp cả hai.

Máy đào thường đảm nhiệm phần lớn khối lượng đất. Khi gần đến cao độ thiết kế cần kiểm soát kỹ để hạn chế đào quá sâu hoặc làm xáo trộn lớp đất tại đáy.

Những góc nhỏ, mép hố hoặc vị trí máy không thể xử lý chính xác có thể được chỉnh lại thủ công.

Bước 5: Kiểm tra và sửa đáy móng

Sau khi đào gần hoàn thiện, cần kiểm tra lại cao độ đáy, tim móng và kích thước hố.

Đất rời, bùn hoặc vật liệu không ổn định tại đáy phải được xử lý phù hợp. Nếu có nước đọng, cần xác định nguyên nhân và thoát nước trước khi thi công lớp tiếp theo.

Trường hợp phát hiện nền đất thực tế có dấu hiệu bất thường so với điều kiện dự kiến, nên kiểm tra trước khi tiếp tục thay vì tự ý xử lý.

Bước 6: Nghiệm thu hố móng

Hố móng hoàn thiện phải đáp ứng vị trí, kích thước và cao độ theo yêu cầu thiết kế.

Đáy móng cần đủ điều kiện để chuyển sang công đoạn bê tông lót. Đây cũng là thời điểm thuận lợi để phát hiện và xử lý sai lệch trước khi cốt thép được lắp đặt.

Đào móng băng như thế nào?

Đào móng băng khác với móng đơn ở hình dạng hố đào. Thay vì từng hố độc lập, phần móng tạo thành những dải chạy liên tục dưới các hàng cột hoặc tường theo thiết kế.

Vì vậy, việc đào đất cũng được triển khai liên tục theo tuyến móng. Những vị trí giao nhau giữa các dải cần được kiểm soát để không làm sai kích thước hoặc cao độ.

Sau khi đào hoàn thành, đáy móng được sửa phẳng và chuẩn bị cho bê tông lót. Tiếp theo là lắp dựng cốt thép móng và giằng móng.

Ở bước bố trí thép, cần đảm bảo khoảng cách giữa cốt thép và bề mặt bê tông theo thiết kế. Các loại viên kê bê tông có thể được sử dụng để hỗ trợ định vị cốt thép và duy trì lớp bê tông bảo vệ khi thi công.

Đào móng đơn như thế nào?

Móng đơn thường được bố trí tại từng vị trí chân cột nên đất được đào thành những hố riêng biệt.

Khi đào móng dạng này, cần chú ý khoảng cách giữa các tim hố. Một hố đào đúng kích thước nhưng lệch tim vẫn có thể ảnh hưởng đến việc bố trí cột phía trên.

Sau khi máy lấy phần lớn đất, đáy và thành hố thường được sửa lại trước khi kiểm tra cao độ.

Nếu hệ móng có giằng liên kết giữa các móng đơn, phần đất dành cho giằng móng cũng được đào theo bản vẽ.

Đào móng sâu bao nhiêu?

Không có một độ sâu đào móng cố định áp dụng cho tất cả nhà ở.

Độ sâu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như điều kiện nền đất, cao độ tự nhiên, loại móng, quy mô công trình và hồ sơ thiết kế. Vì vậy, không nên áp dụng máy móc một con số như 1 m, 1,2 m hay 1,5 m cho mọi ngôi nhà.

Ví dụ, móng của một công trình trên nền đất tốt có thể hoàn toàn khác công trình nằm trên nền đất yếu. Nhà sử dụng móng cọc cũng có cách xử lý phần đài cọc khác với nhà sử dụng móng băng.

Do đó, câu trả lời cho đào móng nhà sâu bao nhiêu là: cần đào đến đúng cao độ đáy móng đã được xác định trong thiết kế, đồng thời kiểm tra điều kiện đất thực tế tại cao độ đó.

Đào móng gặp nước có sao không?

Nước có thể xuất hiện trong hố do trời mưa, nước mặt chảy vào hoặc nước ngầm. Không nên tiến hành ngay các công đoạn tiếp theo khi đáy hố còn nhiều nước, bùn hoặc đất bị nhão.

Tùy tình trạng thực tế có thể bố trí rãnh thu nước, hố gom và bơm thoát nước để giữ khu vực thi công phù hợp.

Với móng hoặc các kết cấu ngầm có yêu cầu chống thấm, giải pháp cần được tính từ giai đoạn thi công kết cấu chứ không nên đợi đến khi xuất hiện thấm mới xử lý. Vật Liệu Thông Minh hiện có nhóm sản phẩm chống thấm dành cho nhiều hạng mục công trình khác nhau.

Đào móng sát nhà bên cạnh cần chú ý gì?

Đây là vấn đề thường gặp khi xây nhà phố. Việc lấy đất sát công trình hiện hữu có thể ảnh hưởng đến trạng thái của nền đất xung quanh nếu hố đào sâu hoặc không có biện pháp thi công phù hợp.

Trước khi đào nên kiểm tra hiện trạng công trình liền kề, vị trí tương đối của móng cũ và các vết nứt đã tồn tại.

Trong quá trình thi công cần theo dõi thành hố và công trình bên cạnh. Trường hợp có nguy cơ mất ổn định phải có giải pháp chống đỡ hoặc gia cố phù hợp thay vì tiếp tục đào toàn bộ hố.

Những lỗi thường gặp khi đào đất hố móng

Sai cao độ là lỗi đáng chú ý. Đào thiếu có thể chỉnh sửa tiếp, nhưng đào quá sâu khiến việc xử lý đáy móng phức tạp hơn. Không nên tùy tiện lấy đất rời lấp trở lại để bù phần đã đào quá mức.

Một lỗi khác là không giữ mốc tim trong quá trình đào. Đến khi hoàn thiện mới phát hiện hố lệch khỏi vị trí thiết kế sẽ làm phát sinh thêm công việc sửa chữa.

Ngoài ra, cần tránh để nước mưa chảy trực tiếp xuống hố, để đất rời ở đáy hoặc cho thiết bị làm xáo trộn quá mức lớp đất tại cao độ móng.

Đối với hố sâu, an toàn thành hố cũng cần được ưu tiên. Đất có thể sạt xuống khu vực người đang làm việc nếu thành hố không ổn định.

Sau khi đào móng nhà là công đoạn gì?

Sau khi đào móng nhà và nghiệm thu đáy hố, công trình mới chuyển dần sang phần kết cấu móng. Trình tự phổ biến có thể hình dung như sau:

Đào hố móng → xử lý đáy → bê tông lót → lắp cốt thép → cốp pha → đổ bê tông móng → giằng móng/đà kiềng → thi công kết cấu phía trên.

Trong giai đoạn lắp thép, viên kê bê tông là vật tư liên quan trực tiếp vì được sử dụng để kê và định vị cốt thép, hỗ trợ duy trì lớp bê tông bảo vệ.

Nếu móng đi kèm kết cấu ngầm có mạch ngừng cần chống nước, có thể bố trí băng cản nước tại vị trí phù hợp theo thiết kế. Danh mục hiện có các dòng Waterstop V và O dùng cho các hạng mục mạch ngừng bê tông.

Một giải pháp khác là thanh trương nở. Vật liệu được đặt tại một số vị trí mạch ngừng, khe tiếp giáp hoặc vị trí xuyên kết cấu; khi tiếp xúc với nước, vật liệu tăng thể tích để hỗ trợ hạn chế nước đi qua khe nối.

Các vật liệu này không phải hạng mục bắt buộc cho mọi móng nhà. Việc sử dụng băng cản nước hay thanh trương nở cần căn cứ vào cấu tạo và yêu cầu chống thấm thực tế.

Có nên tự đào móng xây nhà?

Với công trình nhỏ, một số công việc đất có thể thực hiện thủ công. Tuy nhiên, không nên tự quyết định kích thước hoặc chiều sâu móng nếu không dựa trên thiết kế.

Móng là bộ phận chịu lực quan trọng của ngôi nhà. Những thay đổi như đào sâu hơn, thu nhỏ móng, thay đổi cốt thép hoặc thay loại móng có thể ảnh hưởng đến kết cấu và không nên thực hiện chỉ dựa vào kinh nghiệm.

Đặc biệt, nếu đào đất hố móng gặp nền đất yếu, nước ngầm, móng cũ hoặc công trình liền kề có dấu hiệu bất thường, cần kiểm tra nguyên nhân trước khi tiếp tục thi công.

Kết luận

Đào móng nhà không đơn thuần là lấy đất ra khỏi vị trí xây dựng. Công đoạn này cần được thực hiện từ định vị tim móng, xác định phạm vi và cao độ đào, đào đất, sửa đáy đến kiểm tra hố móng trước khi thi công kết cấu.

Dù là đào móng băng, móng đơn hay đào hố móng cho các kết cấu khác, nguyên tắc quan trọng vẫn là tuân theo thiết kế và điều kiện nền đất thực tế. Sau khi hoàn thành phần đào, các công đoạn bê tông lót, cốt thép, bê tông móng và chống thấm cần được triển khai đồng bộ để đảm bảo chất lượng phần móng.

Vật Liệu Thông Minh cung cấp viên kê bê tông, băng cản nước, thanh trương nở cùng nhiều vật tư chống thấm phục vụ thi công móng và kết cấu bê tông. 

CÔNG TY TNHH MINH PHÚ GROUP – TUYỂN ĐẠI LÝ TOÀN QUỐC

Địa chỉ: Số 2 Đường số 1, KDC Vĩnh Lộc, Phường Bình Hưng Hòa B, Quận Bình Tân, TP.HCM

HOTLINE: 0931.543.789 – 0971.379.789

Email: vatlieuthongminhvn@gmail.com

Website: vatlieuthongminh.vn