Chiều Dày Lớp Bê Tông Bảo Vệ Cốt Thép Theo TCVN

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ là thông số quan trọng khi thi công kết cấu bê tông cốt thép. Lớp bảo vệ quá mỏng có thể làm cốt thép dễ chịu tác động của môi trường, trong khi bố trí sai chiều dày còn làm thay đổi vị trí làm việc của cốt thép so với thiết kế.

Theo TCVN 5574:2018, chiều dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép không được lấy một con số cố định cho mọi cấu kiện. Giá trị này phải xét đến vai trò của cốt thép, loại kết cấu, đường kính và loại cốt thép, đồng thời phụ thuộc điều kiện làm việc của kết cấu.

Lớp bê tông bảo vệ cốt thép là gì?

Lớp bê tông bảo vệ cốt thép có thể hiểu là phần bê tông nằm giữa bề mặt ngoài của cấu kiện và cốt thép gần bề mặt đó. Đây không đơn thuần là một khoảng cách để “che kín thép”.

Theo TCVN 5574:2018, lớp bê tông bảo vệ phải góp phần bảo đảm sự làm việc đồng thời giữa bê tông và cốt thép, điều kiện neo và nối cốt thép, bảo vệ cốt thép trước tác động của môi trường và đáp ứng yêu cầu chịu lửa của kết cấu.

Vì vậy, khi thi công không nên tự ý giảm lớp bảo vệ để dễ bố trí thép hoặc tăng tùy ý mà không đối chiếu bản vẽ thiết kế.

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ theo TCVN 5574:2018

Đối với cốt thép chịu lực, Bảng 19 của TCVN 5574:2018 quy định chiều dày tối thiểu theo điều kiện làm việc của kết cấu như sau:

Đây là giá trị tối thiểu, không phải bảng quy định rằng “sàn luôn 20 mm, cột luôn 25 mm, dầm luôn 25 mm”. Chiều dày áp dụng cho một cấu kiện cụ thể còn phải căn cứ hồ sơ thiết kế và các điều kiện liên quan.

Để duy trì đúng cao độ cốt thép trong quá trình thi công, có thể sử dụng cục kê bê tông có kích thước phù hợp với lớp bảo vệ được thiết kế.

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ có được nhỏ hơn đường kính thép không?

Đây là điểm quan trọng nhưng thường bị bỏ qua khi đọc riêng Bảng 19.

TCVN 5574:2018 quy định trong mọi trường hợp, chiều dày lớp bê tông bảo vệ không được nhỏ hơn đường kính thanh cốt thép và không nhỏ hơn 10 mm.

Ví dụ, không thể chỉ nhìn điều kiện môi trường rồi chọn một giá trị mà bỏ qua đường kính thanh thép thực tế. Thiết kế phải đồng thời thỏa mãn các yêu cầu liên quan.

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ sàn bao nhiêu?

Nhiều người tìm kiếm chiều dày lớp bê tông bảo vệ sàn với mong muốn có một con số cố định. Tuy nhiên, TCVN 5574:2018 xác định lớp bảo vệ dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có loại kết cấu và điều kiện làm việc.

Đối với bản sàn nằm trong gian phòng được che phủ, có độ ẩm bình thường hoặc thấp, Bảng 19 đưa ra giá trị tối thiểu đối với cốt thép chịu lực là 20 mm. Tuy nhiên, con số áp dụng thực tế vẫn phải đối chiếu bản vẽ thiết kế, đường kính thép và các yêu cầu khác của công trình.

Do đó, không nên áp dụng kinh nghiệm “sàn nhà cứ kê 15 mm” cho mọi công trình. Một tài liệu kỹ thuật đối chiếu TCVN 5574:2018 cũng lưu ý việc tiếp tục dùng giá trị 15 mm cho một số sàn theo cách áp dụng tiêu chuẩn cũ có thể không phù hợp với yêu cầu của tiêu chuẩn hiện hành.

Lớp bê tông bảo vệ thép sàn được giữ bằng cách nào?

Trước khi đổ bê tông, cốt thép sàn cần được giữ đúng vị trí thiết kế. Nếu lưới thép dưới đặt trực tiếp lên cốp pha thì gần như không tạo được lớp bê tông bảo vệ thép sàn theo yêu cầu.

Viên kê cần được bố trí để hệ thép ổn định trong quá trình đi lại, đổ và đầm bê tông. Số lượng, khoảng cách và loại viên kê cần phù hợp với hệ cốt thép và biện pháp thi công, tránh tình trạng lưới thép võng giữa các điểm kê.

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ cột bao nhiêu?

Với lớp bê tông bảo vệ cột, cũng không nên mặc định một con số cho tất cả các cột.

Nếu cột nằm trong gian phòng được che phủ, độ ẩm bình thường hoặc thấp thì giá trị tối thiểu theo điều kiện môi trường tại Bảng 19 là 20 mm đối với cốt thép chịu lực. Nếu cấu kiện ở ngoài trời và không có biện pháp bảo vệ bổ sung, giá trị tương ứng là 30 mm.

Tuy nhiên, cần đặc biệt chú ý cách xác định lớp bảo vệ khi cấu kiện có cốt đai. Trong thực tế cấu tạo dầm, cột, cốt đai thường là lớp cốt thép nằm gần bề mặt bê tông hơn cốt dọc. Vì vậy khi thi công phải đọc đúng ký hiệu lớp bảo vệ trên bản vẽ và vị trí mà thiết kế đang kiểm soát, không tự lấy khoảng cách tới thép dọc để kê cốp pha.

Khi thi công cột, con kê bê tông phù hợp có thể hỗ trợ duy trì khoảng cách giữa khung thép và cốp pha, hạn chế khung thép bị áp sát một phía khi dựng khuôn và đổ bê tông.

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ dầm

Dầm cũng phải tuân theo nguyên tắc tương tự. Không nên áp dụng máy móc quan niệm “dầm phải bảo vệ 25 mm” nếu chưa xác định điều kiện làm việc và yêu cầu của thiết kế.

Một dầm trong nhà và một dầm tiếp xúc trực tiếp với môi trường ngoài trời có thể chịu điều kiện môi trường khác nhau. Bảng 19 TCVN 5574:2018 lần lượt quy định mức tối thiểu 20 mm cho môi trường trong nhà được che phủ có độ ẩm bình thường/thấp và 30 mm cho ngoài trời khi không có biện pháp bảo vệ bổ sung.

Khi kiểm tra trước lúc đổ bê tông cần chú ý đáy dầm, hai bên thành dầm và vị trí khung thép bị lệch. Không nên chỉ kiểm tra một điểm rồi kết luận toàn bộ dầm đã đạt lớp bảo vệ.

Lớp bê tông bảo vệ móng bao nhiêu?

Móng là trường hợp cần phân biệt với sàn, dầm và cột trong nhà.

Theo Bảng 19 TCVN 5574:2018, đối với kết cấu trong đất khi không có biện pháp bảo vệ bổ sung và trong móng khi có lớp bê tông lót, chiều dày tối thiểu của lớp bê tông bảo vệ cốt thép chịu lực là 40 mm.

Cần đọc đúng phạm vi của quy định này. Không nên diễn giải thành “mọi loại móng đều kê 40 mm” mà bỏ qua cấu tạo móng, điều kiện tiếp xúc, lớp bê tông lót và yêu cầu riêng trên bản vẽ.

Tại móng, hệ cốt thép thường có trọng lượng lớn nên việc chọn con kê bê tông cho cốt thép phải đồng thời xem xét chiều cao kê và khả năng ổn định trong quá trình lắp thép, đi lại và đổ bê tông.

Lớp bê tông bảo vệ ngoài trời bao nhiêu?

Đối với kết cấu ngoài trời và không có biện pháp bảo vệ bổ sung, TCVN 5574:2018 quy định giá trị tối thiểu là 30 mm đối với cốt thép chịu lực.

Sự khác biệt so với môi trường trong nhà xuất phát từ yêu cầu bảo vệ cốt thép trước tác động môi trường. Vì vậy không nên lấy lớp bảo vệ của sàn trong nhà để áp dụng trực tiếp cho ban công, mái hoặc các cấu kiện thường xuyên chịu tác động ngoài trời.

Trong môi trường xâm thực, yêu cầu thiết kế còn cần xem xét các tiêu chuẩn và điều kiện liên quan chứ không chỉ sử dụng riêng bảng giá trị trên.

Lớp bê tông bảo vệ trong khu vực có độ ẩm cao

Trong gian phòng được che phủ nhưng có độ ẩm lớn hơn 75%, nếu không có biện pháp bảo vệ bổ sung, Bảng 19 đưa ra chiều dày tối thiểu 25 mm đối với cốt thép chịu lực.

Điều này cho thấy chỉ phân loại cấu kiện là “sàn”, “dầm” hay “cột” vẫn chưa đủ. Điều kiện sử dụng của chính cấu kiện đó có thể làm thay đổi yêu cầu lớp bảo vệ.

Với các khu vực thường xuyên tiếp xúc nước, ngoài lớp bảo vệ cốt thép còn cần thực hiện hệ chống thấm theo thiết kế. Có thể tham khảo vật tư chống thấm cho từng vị trí công trình; lớp chống thấm không nên được hiểu là thay thế cho lớp bê tông bảo vệ cốt thép.

Cốt thép cấu tạo có lớp bảo vệ giống cốt thép chịu lực không?

Không hoàn toàn.

Theo TCVN 5574:2018, đối với cốt thép cấu tạo, giá trị tối thiểu của chiều dày lớp bê tông bảo vệ được phép giảm 5 mm so với yêu cầu đối với cốt thép chịu lực. Đối với cấu kiện lắp ghép, giá trị tối thiểu nêu trong Bảng 19 đối với cốt thép chịu lực cũng được giảm 5 mm.

Dù vậy, vẫn phải đồng thời tuân thủ các điều kiện tối thiểu khác của tiêu chuẩn. Vì thế không nên đơn giản lấy giá trị trong bảng rồi tự động trừ 5 mm mà không xác định loại cốt thép và cấu kiện.

Bảng tra nhanh chiều dày lớp bê tông bảo vệ

Nếu chỉ cần tra nhanh theo điều kiện làm việc tại Bảng 19 TCVN 5574:2018, có thể ghi nhớ:

Bảng này chỉ dùng để hiểu nhanh yêu cầu của tiêu chuẩn. Chiều dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép thực tế phải theo hồ sơ thiết kế của công trình và đồng thời đáp ứng các điều kiện khác của TCVN 5574:2018.

Vì sao lớp bê tông bảo vệ cốt thép không được quá mỏng?

Lớp bảo vệ có nhiệm vụ tạo điều kiện cho bê tông và cốt thép làm việc cùng nhau, bảo vệ thép trước môi trường và góp phần đáp ứng khả năng chịu lửa.

Nếu cốt thép nằm quá sát bề mặt, khả năng bảo vệ thép trước tác động bên ngoài bị ảnh hưởng. Khi bề mặt bê tông nứt, bong hoặc môi trường tác động đến cốt thép, nguy cơ ăn mòn cũng cần được xem xét.

Đặc biệt, không nên để thép chạm trực tiếp vào cốp pha rồi cho rằng bê tông khi đổ sẽ tự chảy xuống tạo lớp bảo vệ đúng kích thước.

Lớp bê tông bảo vệ quá dày có tốt hơn không?

Không nên hiểu rằng lớp bảo vệ càng dày càng tốt.

Vị trí cốt thép là một phần của thiết kế kết cấu. Nếu tự ý đẩy thép vào sâu bên trong để tăng lớp bảo vệ, khoảng cách từ thép đến bề mặt cấu kiện thay đổi và chiều cao làm việc của tiết diện cũng có thể thay đổi.

TCVN 5574:2018 còn có yêu cầu riêng đối với lớp bảo vệ dày hơn 50 mm ở một số cấu kiện chịu uốn, chịu kéo và chịu nén lệch tâm, trừ móng; khi thuộc trường hợp quy định, cần bố trí cốt thép cấu tạo dạng lưới.

Vì vậy, mục tiêu thi công là đúng lớp bảo vệ theo thiết kế, không phải kê thép càng xa cốp pha càng tốt.

Cách tạo lớp bê tông bảo vệ đúng khi thi công

Trước khi lắp cốt thép, cần đọc bản vẽ để xác định lớp bảo vệ tại từng cấu kiện. Sau khi dựng thép, sử dụng con kê có chiều cao phù hợp để duy trì khoảng cách yêu cầu.

Với sàn và móng, cần kiểm tra các viên kê phía dưới và tình trạng võng của lưới thép. Với dầm và cột, ngoài đáy cấu kiện còn phải kiểm tra khoảng cách ở các mặt bên.

Trước khi đổ bê tông cần kiểm tra lại vì cốt thép có thể dịch chuyển trong quá trình thi công. Viên kê bị vỡ, kê quá thưa hoặc công nhân đi lại trên lưới thép đều có thể làm thay đổi cao độ.

Khi đổ và đầm bê tông cũng phải hạn chế làm xô lệch khung thép. Việc lớp bảo vệ đúng trước khi đổ nhưng thép bị dịch chuyển trong lúc thi công vẫn có thể khiến cấu kiện sau cùng không đạt vị trí thiết kế.

6 lỗi thường gặp khi thi công lớp bê tông bảo vệ

Lỗi đầu tiên là đặt cốt thép trực tiếp lên cốp pha hoặc lớp bê tông lót mà không bố trí kê theo thiết kế. Khi đó, phần bê tông phía dưới thép có thể không đạt chiều dày yêu cầu.

Lỗi thứ hai là sử dụng viên kê sai chiều cao. Chênh lệch vài milimét ở viên kê cũng trực tiếp làm thay đổi vị trí cốt thép.

Lỗi thứ ba là đặt con kê quá thưa khiến lưới thép sàn võng giữa các điểm kê. Lỗi thứ tư là dùng vật kê không ổn định, dễ vỡ hoặc dịch chuyển trong lúc thi công.

Lỗi thứ năm là chỉ kiểm tra lớp bảo vệ ở đáy mà bỏ qua hai bên dầm, cột. Cuối cùng là tự ý thay đổi chiều dày lớp bảo vệ so với bản vẽ vì cho rằng tăng thêm hoặc giảm bớt một ít sẽ không ảnh hưởng.

Cách kiểm tra lớp bê tông bảo vệ trước khi đổ bê tông

Trước khi nghiệm thu cốt thép, cần kiểm tra vị trí khung thép so với cốp pha tại nhiều điểm thay vì đo một vị trí đại diện.

Đối với sàn, kiểm tra lớp thép dưới, thép trên và các khu vực có mật độ cốt thép lớn. Đối với dầm, cột cần kiểm tra đáy, thành và các vị trí giao nhau giữa nhiều thanh.

Đồng thời kiểm tra tình trạng viên kê, dây buộc và độ ổn định của toàn bộ khung. Nếu chỉ cần người đi lại đã làm hệ thép thay đổi cao độ thì cần xử lý trước khi đổ bê tông.

Câu hỏi thường gặp về lớp bê tông bảo vệ

Lớp bê tông bảo vệ sàn là 15 mm hay 20 mm?

Không nên mặc định mọi sàn là 15 mm hoặc 20 mm. Theo Bảng 19 TCVN 5574:2018, cốt thép chịu lực trong gian phòng được che phủ có độ ẩm bình thường và thấp có giá trị tối thiểu 20 mm; đồng thời còn phải đáp ứng yêu cầu không nhỏ hơn đường kính thanh thép và không nhỏ hơn 10 mm. Hồ sơ thiết kế của công trình vẫn là căn cứ trực tiếp khi thi công.

Lớp bê tông bảo vệ cột là bao nhiêu?

Không có một con số duy nhất cho mọi cột. Theo điều kiện môi trường tại Bảng 19, mức tối thiểu đối với cốt thép chịu lực là 20 mm trong gian phòng được che phủ có độ ẩm ≤75%, 25 mm khi độ ẩm >75% không có bảo vệ bổ sung và 30 mm ngoài trời không có bảo vệ bổ sung.

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ có tính cả lớp tô không?

Không. Lớp hoàn thiện hoặc lớp vữa tô bên ngoài không được dùng để thay cho phần bê tông bảo vệ cốt thép của cấu kiện.

Có thể dùng gạch vỡ để kê thép không?

Khi mục tiêu là kiểm soát chính xác chiều dày lớp bê tông bảo vệ, nên sử dụng giải pháp kê có kích thước và khả năng chịu tải phù hợp với biện pháp thi công. Vật kê không ổn định hoặc có chiều cao không kiểm soát được dễ làm sai vị trí cốt thép.

Kết luận

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ không phải một con số cố định cho tất cả sàn, dầm, cột và móng. Theo TCVN 5574:2018, giá trị tối thiểu đối với cốt thép chịu lực theo điều kiện làm việc phổ biến lần lượt là 20 mm, 25 mm, 30 mm và 40 mm; đồng thời lớp bảo vệ trong mọi trường hợp còn phải không nhỏ hơn đường kính thanh cốt thép và không nhỏ hơn 10 mm.

Khi thi công, cần ưu tiên chiều dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép được thể hiện trong hồ sơ thiết kế, bố trí con kê phù hợp và kiểm tra lại vị trí cốt thép trước khi đổ bê tông.

Vật Liệu Thông Minh cung cấp viên kê bê tông và vật tư phục vụ thi công bê tông cốt thép. Liên hệ 0931.543.789 – 0971.379.789 để được tư vấn sản phẩm phù hợp.

CÔNG TY TNHH MINH PHÚ GROUP – TUYỂN ĐẠI LÝ TOÀN QUỐC

Địa chỉ: Số 2 Đường số 1, KDC Vĩnh Lộc, Phường Bình Hưng Hòa B, Quận Bình Tân, TP.HCM

HOTLINE: 0931.543.789 – 0971.379.789

Email: vatlieuthongminhvn@gmail.com

Website: vatlieuthongminh.vn