Xây bể phốt đúng kỹ thuật: Cách xây bể phốt 2 ngăn, 3 ngăn chi tiết

Xây bể phốt là hạng mục quan trọng khi thi công hệ thống thoát nước thải cho nhà ở. Một bể được làm đúng kỹ thuật cần đáp ứng đồng thời về dung tích, kết cấu, phân chia ngăn, đường ống và khả năng kín nước. Nếu xây sai ngay từ đầu, bể có thể nhanh đầy, thoát chậm, phát sinh mùi hoặc xảy ra thấm rò ra khu vực xung quanh.

Vậy cách xây bể phốt như thế nào? Nên xây 2 ngăn hay 3 ngăn? Bể phốt xây tường 10 hay 20? Dưới đây là quy trình từ đào hố, làm đáy, xây thành, chia ngăn đến lắp đường ống và hoàn thiện bể.

Bể phốt là gì?

Bể phốt, hay bể tự hoại, là công trình tiếp nhận nước thải từ bồn cầu và một số thiết bị vệ sinh trước khi nước thải được dẫn sang hệ thống xử lý hoặc thoát nước tiếp theo.

Bên trong bể thường được phân thành các ngăn để giữ lại chất rắn, tạo thời gian lưu và hỗ trợ quá trình phân hủy chất hữu cơ. Tùy thiết kế, nhà ở có thể sử dụng bể phốt 2 ngăn hoặc 3 ngăn.

Điểm quan trọng khi làm bể phốt không chỉ là xây được một chiếc bể chứa. Kết cấu phải đủ ổn định, các ngăn được bố trí hợp lý, đường ống đúng vị trí và thành – đáy bể cần hạn chế rò rỉ nước thải.

Bể phốt 2 ngăn và 3 ngăn khác nhau thế nào?

Bể 2 ngăn thường gồm một ngăn chứa và một ngăn lắng. Cấu tạo tương đối đơn giản, nhưng kích thước và dung tích vẫn phải được tính theo nhu cầu sử dụng thực tế.

Bể 3 ngăn thường được chia thành ngăn chứa, ngăn lắng và ngăn lọc. Trong đó ngăn chứa thường chiếm dung tích lớn nhất vì đây là nơi tiếp nhận chất thải ban đầu.

Không nên chia đều ba ngăn chỉ để thi công thuận tiện. Tỷ lệ từng ngăn cần căn cứ vào thiết kế và phương án xử lý nước thải của công trình.

Cách xây bể phốt 3 ngăn

Cách xây bể phốt 3 ngăn có thể khác nhau giữa nhà phố, nhà cấp 4 và công trình lớn. Tuy nhiên, trình tự thi công cơ bản thường gồm xác định vị trí, đào hố, thi công đáy, xây hoặc đổ thành bể, chia ngăn, lắp đường ống và xử lý chống thấm.

Bước 1: Xác định vị trí và kích thước bể phốt

Trước khi đào cần xác định rõ vị trí bể, kích thước, cao độ và hướng đường ống.

Không nên quyết định dung tích chỉ dựa trên diện tích đất còn trống. Cần xét đến số người sử dụng, lượng nước thải, tần suất hút bể và yêu cầu của công trình.

Đồng thời phải tính trước vị trí cửa thăm để sau này có thể kiểm tra và hút bể mà không phải phá nền.

Bước 2: Đào hố bể phốt

Đào đất theo kích thước đã xác định và chừa không gian cần thiết cho quá trình thi công.

Đáy hố phải được kiểm tra trước khi làm kết cấu bể. Nếu gặp nền đất yếu, nước ngầm cao hoặc hố đào nằm sát công trình lân cận thì cần có biện pháp xử lý phù hợp, không nên tiếp tục xây trực tiếp khi nền chưa đảm bảo.

Bước 3: Làm đáy bể

Đây là phần chịu tải và cũng là khu vực phải duy trì độ kín nước tốt.

Với bể bê tông cốt thép, thép đáy được gia công và bố trí theo bản vẽ. Trong quá trình lắp dựng có thể sử dụng viên kê bê tông để hỗ trợ định vị cốt thép và duy trì lớp bê tông bảo vệ theo yêu cầu thiết kế.

Không nên kê thép bằng gạch vỡ, đá vụn hoặc vật liệu tùy tiện làm ảnh hưởng đến lớp bê tông bảo vệ.

Bước 4: Xây thành và vách ngăn bể phốt

Sau khi phần đáy đạt điều kiện thi công tiếp, tiến hành làm thành bể và các vách chia ngăn.

Nếu sử dụng kết cấu xây gạch, mạch xây cần đầy, liên kết chắc và bề mặt sau đó phải được xử lý phù hợp để đảm bảo độ kín. Những vị trí giao giữa đáy, thành và vách ngăn cần đặc biệt chú ý vì đây là các khu vực dễ phát sinh đường thấm.

Đối với bể bê tông cốt thép, cốt thép và cốp pha phải được thi công đúng bản vẽ trước khi đổ bê tông.

Bước 5: Chia bể thành 3 ngăn

Với cách xây bể phốt 3 ngăn, cần xác định trước vị trí của từng ngăn thay vì xây xong mới chia theo cảm tính.

Ngăn chứa tiếp nhận trực tiếp chất thải và thường cần dung tích lớn hơn. Tiếp theo là ngăn lắng và ngăn xử lý tiếp theo theo cấu tạo của hệ thống.

Các vị trí thông giữa những ngăn cũng phải được bố trí phù hợp để nước thải di chuyển theo đúng hướng và hạn chế chất rắn chưa xử lý đi thẳng ra ngoài.

Bể phốt xây tường 10 hay 20?

Đây là câu hỏi khá phổ biến khi chuẩn bị xây bể phốt.

Không nên áp dụng nguyên tắc rằng mọi bể phốt đều phải xây tường 10 hoặc tất cả đều phải xây tường 20. Chiều dày thành phụ thuộc kích thước bể, chiều sâu, vật liệu xây, tải trọng phía trên, điều kiện nền đất và thiết kế kết cấu.

Bể nhỏ trong điều kiện phù hợp có thể có giải pháp khác với bể lớn, bể sâu hoặc bể đặt dưới khu vực chịu tải.

Đặc biệt nếu phía trên bể là vị trí có phương tiện đi qua hoặc chịu tải trọng đáng kể, phần thành và nắp bể phải được tính toán kết cấu tương ứng.

Vì vậy, với câu hỏi bể phốt xây tường 10 hay 20, nên căn cứ bản vẽ của công trình thay vì chọn theo kinh nghiệm của một công trình khác.

Kỹ thuật xây bể phốt chống thấm tại đáy và thành

Khả năng kín nước là một yêu cầu quan trọng của kỹ thuật xây bể phốt. Nước thải không nên rò qua thành bể ra đất xung quanh và nước ngầm bên ngoài cũng không nên xâm nhập vào bể.

Với bể bê tông phải đổ thành nhiều đợt, vị trí tiếp giáp giữa các đợt đổ tạo thành mạch ngừng cần được xử lý theo thiết kế chống thấm.

Một giải pháp được sử dụng tại mạch ngừng bê tông là băng cản nước PVC. Băng được bố trí trong kết cấu tại vị trí phù hợp nhằm hạn chế đường nước đi xuyên qua khe nối giữa các đợt bê tông. Vật Liệu Thông Minh hiện có các dòng Waterstop V và O với nhiều kích thước khác nhau; lựa chọn loại nào cần theo cấu tạo mạch ngừng của công trình.

Ngoài xử lý mạch ngừng, bề mặt trong bể cũng cần được hoàn thiện và chống thấm bằng hệ vật liệu phù hợp với môi trường sử dụng.

Cách xử lý góc đáy và góc tường bể phốt

Các góc giao giữa sàn và thành bể là vị trí cần chú ý trong quá trình chống thấm.

Trước khi phủ lớp chống thấm, bề mặt phải chắc, sạch và các khuyết tật cần được sửa chữa. Tùy hệ vật liệu, góc tiếp giáp có thể cần bo góc hoặc gia cường để hạn chế lớp chống thấm bị tập trung ứng suất tại một đường gấp.

Ở những hệ chống thấm yêu cầu lớp gia cường, có thể sử dụng lưới thủy tinh chống thấm tại khu vực phù hợp. Tuy nhiên, lưới không tự tạo thành một hệ chống thấm hoàn chỉnh mà phải sử dụng cùng vật liệu chống thấm tương thích.

Xử lý ống xuyên thành bể phốt thế nào?

Bể phốt có nhiều vị trí đường ống xuyên qua thành như ống đầu vào, đầu ra và các đường ống liên quan. Khe tiếp giáp quanh ống là một trong những vị trí cần được xử lý cẩn thận.

Không nên chỉ trát một lớp vữa mỏng quanh ống rồi coi như đã hoàn thành chống thấm.

Với một số cấu tạo bê tông, có thể sử dụng thanh trương nở Waterstop theo thiết kế tại mạch ngừng hoặc khu vực xuyên kết cấu. Khi tiếp xúc với nước, vật liệu có khả năng tăng thể tích để hỗ trợ làm kín đường nước. Trang sản phẩm cũng nêu ứng dụng cho bể xử lý nước thải, hố ga và khu vực ống kỹ thuật xuyên tường hoặc sàn.

Việc bố trí thanh quanh cổ ống phải thực hiện đúng cấu tạo; không nên mặc định mọi đường ống bể phốt đều chỉ cần quấn thanh trương nở là đủ.

Lắp đường ống cho bể phốt

Đường ống ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành sau này của bể.

Ống dẫn chất thải vào bể, đường thông giữa các ngăn và ống thoát ra ngoài phải được bố trí theo đúng cao độ và hướng dòng chảy của thiết kế. Các đầu ống phải được cố định chắc trước khi hoàn thiện thành bể.

Đồng thời cần bố trí đường thông hơi phù hợp để giải phóng khí sinh ra bên trong bể.

Một lỗi thường gặp là tập trung xây bể thật chắc nhưng lại bố trí sai cao độ đường ống, khiến hệ thống thoát nước vận hành không ổn định dù kết cấu bể không hư hỏng.

Làm nắp bể phốt

Sau khi hoàn thành phần thân và hệ thống đường ống, tiến hành thi công nắp bể.

Nắp cần đủ khả năng chịu tải theo vị trí sử dụng. Nếu bể nằm dưới sân hoặc khu vực có tải trọng lớn thì yêu cầu kết cấu sẽ khác với bể nằm dưới khu vực ít chịu tải.

Quan trọng hơn, cần giữ lại cửa thăm tại vị trí hợp lý. Cửa này phục vụ kiểm tra, bảo trì và hút bể trong quá trình sử dụng.

Không nên đổ kín hoàn toàn nắp bể rồi lát nền mà không xác định được vị trí tiếp cận sau này.

Cách xây bể phốt 2 ngăn

Cách xây bể phốt 2 ngăn về cơ bản vẫn trải qua các công đoạn đào đất, làm đáy, làm thành, chống thấm và lắp đường ống tương tự bể 3 ngăn.

Điểm khác biệt chính nằm ở cấu tạo bên trong. Bể được chia thành hai khoang thay vì ba khoang, thông thường gồm ngăn chứa và ngăn xử lý tiếp theo theo thiết kế.

Không nên tự ý chuyển bản vẽ bể 3 ngăn thành 2 ngăn bằng cách bỏ một vách. Khi thay đổi cấu tạo, dung tích hữu dụng và đường đi của nước thải cũng thay đổi theo.

Xây bể phốt đúng kỹ thuật cần chú ý những gì?

Một bể tự hoại tốt không thể đánh giá chỉ bằng việc nhìn bề ngoài sau khi hoàn thiện. Những phần quan trọng nhất lại nằm bên dưới nền và rất khó sửa chữa sau này.

Cần đặc biệt kiểm soát kích thước bể, chất lượng nền đáy, kết cấu thành, vị trí vách ngăn, cao độ đường ống, mạch ngừng, cổ ống và khả năng kín nước.

Trước khi lấp đất hoặc hoàn thiện nền phía trên, nên kiểm tra toàn bộ bể và các đường ống. Nếu phát hiện rò rỉ ở giai đoạn này, việc sửa chữa sẽ thuận lợi hơn rất nhiều so với khi công trình đã lát nền.

Những lỗi thường gặp khi xây bể phốt

Xây bể quá nhỏ so với nhu cầu sử dụng có thể khiến thời gian lưu không phù hợp và phải hút bể thường xuyên hơn.

Chia các ngăn không hợp lý làm ảnh hưởng đến quá trình lưu và xử lý nước thải.

Không chú ý chống thấm tại đáy, thành, mạch ngừng và cổ ống có thể tạo đường rò rỉ.

Đặt đường ống sai cao độ ảnh hưởng đến dòng chảy giữa các ngăn.

Không bố trí cửa thăm khiến việc hút và bảo trì bể sau này rất khó khăn.

Ngoài ra, không nên tùy tiện giảm chiều dày kết cấu hoặc cốt thép chỉ để tiết kiệm chi phí xây bể phốt. Một số hạng mục sau khi chôn dưới nền rất khó tiếp cận để sửa chữa.

Giá xây bể phốt bao nhiêu?

Giá xây bể phốt không có một mức cố định cho mọi căn nhà. Chi phí phụ thuộc vào dung tích, bể 2 hay 3 ngăn, xây gạch hay bê tông cốt thép, chiều sâu đào đất, điều kiện nền, vật liệu chống thấm, hệ thống đường ống và mặt bằng thi công.

Nếu nền đất yếu, nước ngầm cao hoặc bể nằm ở vị trí khó đào, chi phí thi công cũng có thể tăng.

Do đó, khi dự toán nên bóc riêng các nhóm chi phí gồm đào đất, kết cấu bể, xây hoặc bê tông cốt thép, chống thấm, đường ống, nắp bể và nhân công. Cách này thực tế hơn việc chỉ lấy một mức giá/m³ áp dụng cho mọi công trình.

Có nên dùng bể tự hoại bê tông đúc sẵn?

Ngoài phương án xây bể phốt trực tiếp tại công trình, hiện nay còn có bể tự hoại bê tông đúc sẵn.

Ưu điểm của phương án đúc sẵn là giảm một phần công việc xây dựng tại chỗ và thời gian thi công có thể nhanh hơn. Tuy nhiên vẫn phải chuẩn bị nền, vận chuyển, cẩu lắp, đấu nối đường ống và xử lý các vị trí tiếp giáp.

Việc chọn bể xây tại chỗ hay bể tự hoại bê tông đúc sẵn nên dựa trên diện tích, điều kiện tiếp cận công trình, dung tích cần thiết và thiết kế hệ thống thoát nước.

Kết luận

Cách xây bể phốt đúng kỹ thuật không chỉ gồm đào một hố rồi xây tường bao quanh. Cần kiểm soát từ kích thước, nền đáy, kết cấu thành, cách chia ngăn đến đường ống, chống thấm, nắp và cửa thăm.

Đặc biệt với cách xây bể phốt 3 ngăn, cần xác định cấu tạo ngay từ đầu và không chia ngăn theo cảm tính. Với bể bê tông cốt thép, các vị trí mạch ngừng và ống xuyên kết cấu cũng cần được xử lý chống thấm theo thiết kế trước khi bể được đưa vào sử dụng.

CÔNG TY TNHH MINH PHÚ GROUP – TUYỂN ĐẠI LÝ TOÀN QUỐC

Địa chỉ: Số 2 Đường số 1, KDC Vĩnh Lộc, Phường Bình Hưng Hòa B, Quận Bình Tân, TP.HCM

HOTLINE: 0931.543.789 – 0971.379.789

Email: vatlieuthongminhvn@gmail.com

Website: vatlieuthongminh.vn