Cách Xử Lý Chống Thấm Bể Nước Ngầm Bị Nứt, Rò Rỉ

Chống thấm bể nước ngầm là hạng mục cần được tính toán ngay từ giai đoạn thi công kết cấu vì bể thường xuyên chứa nước và nhiều vị trí còn chịu tác động của độ ẩm, nước ngầm từ phía ngoài. Chỉ một vết nứt nhỏ, mạch ngừng xử lý không kín hoặc vị trí ống xuyên thành không được xử lý phù hợp cũng có thể trở thành đường dẫn nước.

Đối với bể đã đưa vào sử dụng, tình trạng bể nước ngầm bị thấm, nứt hoặc rò rỉ cần được xác định đúng nguyên nhân trước khi sửa chữa. Không nên chỉ phủ thêm một lớp vật liệu lên bề mặt đang ẩm mà bỏ qua vết nứt, mạch ngừng, cổ ống và các điểm tiếp giáp. Bài viết dưới đây sẽ trình bày cách chống thấm bể nước ngầm, vật liệu thường sử dụng và quy trình xử lý cho cả bể xây mới lẫn bể đang bị thấm.

Vì sao bể nước ngầm dễ bị thấm?

Bể nước ngầm là kết cấu thường xuyên tiếp xúc với nước. Thành và đáy bể có thể đồng thời chịu nước từ bên trong và độ ẩm hoặc nước từ đất bên ngoài.

Khả năng kín nước vì vậy phụ thuộc vào nhiều yếu tố: chất lượng bê tông, độ đặc chắc, vết nứt, mạch ngừng thi công, khe tiếp giáp, cổ ống và hệ chống thấm.

Bê tông xuất hiện vết nứt

Vết nứt có thể hình thành do co ngót, biến dạng, thi công hoặc các nguyên nhân liên quan đến kết cấu. Khi vết nứt xuyên qua hoặc đủ sâu, nước có thể đi theo khe và gây rò rỉ.

Mạch ngừng thi công không kín

Khi không thể đổ toàn bộ bể liên tục, các mạch ngừng giữa những đợt đổ bê tông trở thành vị trí cần xử lý đặc biệt.

Ở công trình xây mới, băng cản nước Waterstop thường được bố trí tại mạch ngừng hoặc khe theo thiết kế nhằm kéo dài đường đi của nước và hỗ trợ kiểm soát thấm qua vị trí này.

Bê tông bị rỗ

Bê tông đầm không kỹ, cấp phối hoặc quá trình thi công không phù hợp có thể tạo lỗ rỗng, tổ ong và các vùng không đặc chắc.

Nếu khuyết tật ăn sâu, chỉ quét sơn chống thấm bể nước ngầm lên bề mặt thường không giải quyết được phần bê tông yếu phía trong.

Cổ ống xuyên thành bể

Ống cấp nước, thoát nước hoặc các chi tiết xuyên qua thành bể tạo ra vùng tiếp giáp giữa hai loại vật liệu. Nếu khe quanh ống không được xử lý phù hợp, đây có thể trở thành đường nước.

Tiếp giáp giữa đáy và thành bể

Góc đáy – thành là vị trí chuyển tiếp hình học và thường cần được xử lý kỹ trong hệ chống thấm. Các vết nứt hoặc khuyết tật tại đây không nên được che trực tiếp bằng lớp phủ.

Dấu hiệu bể nước ngầm bị thấm

Tình trạng bể nước ngầm bị thấm có thể nhận biết qua nhiều dấu hiệu, từ những vùng ẩm nhỏ đến hiện tượng nước rò thành dòng. Một số biểu hiện thường gặp gồm:

• Mực nước giảm bất thường: Bể mất nước dù nhu cầu sử dụng không thay đổi và hệ thống đường ống không phát hiện rò rỉ.
• Thành bể xuất hiện mảng ẩm: Bê tông đổi sang màu sẫm, thường tập trung tại chân tường, góc bể hoặc mạch ngừng.
• Nước rỉ qua vết nứt: Vết nứt luôn ẩm, có giọt nước hoặc dòng nước nhỏ chảy qua.
• Thấm tại mạch ngừng: Xuất hiện đường ẩm chạy dọc theo vị trí tiếp giáp giữa các đợt đổ bê tông.
• Rò nước quanh cổ ống: Quanh ống xuyên thành hoặc xuyên đáy xuất hiện quầng ẩm, khe hở hoặc nước nhỏ giọt.
• Bê tông rỗ, có vệt khoáng trắng: Những vùng tổ ong, lỗ rỗng hoặc vệt trắng trên bề mặt có thể cho thấy nước đã di chuyển qua kết cấu.

Trước khi xử lý chống thấm bể nước ngầm, cần xác định chính xác vị trí và hướng nước xâm nhập. Việc này giúp xử lý trực tiếp vết nứt, mạch ngừng, cổ ống hoặc vùng bê tông rỗ thay vì chỉ phủ thêm lớp chống thấm trên toàn bộ bề mặt.

Các vị trí cần chống thấm bể nước ngầm

Khi kiểm tra bể, nên tập trung vào các vị trí có nguy cơ cao gồm:

• Mạch ngừng giữa đáy và thành bể.
• Mạch ngừng trên thành bể.
• Vết nứt bê tông.
• Góc đáy – thành.
• Cổ ống xuyên thành và xuyên đáy.
• Lỗ ty ren, lỗ bu lông cốp pha.
• Vùng bê tông rỗ hoặc tổ ong.
• Khe kết cấu nếu có.
• Các điểm nối của vật liệu cản nước.

Ở công trình mới, việc xử lý các vị trí này từ giai đoạn kết cấu thường thuận lợi hơn so với chờ bể rò rỉ rồi mới sửa chữa.

Vật liệu chống thấm bể nước ngầm gồm những gì?

Vật liệu chống thấm bể nước ngầm cần được lựa chọn theo cấu tạo, tình trạng nền, hướng áp lực nước và yêu cầu sử dụng của bể. Không có một sản phẩm duy nhất phù hợp với mọi vị trí.

Băng cản nước PVC

Băng cản nước được đặt trong kết cấu bê tông tại mạch ngừng hoặc khe theo thiết kế.

Các loại Waterstop có hình dạng, kích thước và ứng dụng khác nhau. Khi bố trí cần cố định đúng vị trí để hạn chế xô lệch trong quá trình đổ và đầm bê tông.

Các đoạn băng cũng phải được nối kín. Khi cần nối Waterstop PVC bằng phương pháp gia nhiệt, dao hàn băng cản nước được sử dụng để làm nóng hai đầu băng trước khi ép nối theo đúng kỹ thuật.

Thanh trương nở

Thanh trương nở là một giải pháp khác được sử dụng tại một số mạch ngừng và vị trí tiếp giáp theo thiết kế.

Khi tiếp xúc với nước, vật liệu có khả năng trương nở để hỗ trợ bịt kín đường nước. Tuy nhiên, vị trí đặt, khoảng cách đến mép bê tông và cách cố định phải phù hợp với hướng dẫn kỹ thuật của sản phẩm.

Vật liệu phủ chống thấm

Các hệ chống thấm gốc xi măng polymer hoặc vật liệu phù hợp với bể chứa nước có thể được thi công trên bề mặt bê tông sau khi nền đã được chuẩn bị.

Nếu là bể chứa nước sinh hoạt, vật liệu tiếp xúc trực tiếp với nước cần được kiểm tra kỹ về phạm vi sử dụng và yêu cầu an toàn theo tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất.

Lưới gia cường

Tại góc, vùng chuyển tiếp hoặc một số khu vực có nguy cơ nứt, lưới thủy tinh trát tường chống thấm có thể được kết hợp với lớp chống thấm nếu hệ vật liệu cho phép.

Lưới chỉ đóng vai trò gia cường, không phải lớp chống nước độc lập.

Vật liệu sửa chữa và keo chống thấm

Keo chống thấm bể nước ngầm là cách gọi khá rộng, có thể bao gồm vật liệu trám khe, keo xử lý vết nứt hoặc sản phẩm dùng quanh các chi tiết xuyên bể.

Không nên chọn vật liệu chỉ dựa trên tên gọi “keo chống thấm”. Cần xác định khe có chuyển vị hay không, nền khô hay ẩm, áp lực nước và phạm vi tiếp xúc với nước trước khi lựa chọn.

Quy trình chống thấm bể nước ngầm xây mới

Quy trình chống thấm bể nước ngầm nên được triển khai đồng thời với công tác kết cấu thay vì chỉ thực hiện sau khi bê tông đã hoàn thành.

Bước 1: Chuẩn bị nền và kết cấu

Trước khi đổ đáy bể, cần kiểm tra nền, cao độ, cốt thép, cốp pha và các chi tiết chờ.

Tùy cấu tạo công trình, nilon lót sàn đổ bê tông có thể được bố trí bên dưới trước khi thi công kết cấu sàn. Lớp PE này phục vụ cấu tạo nền theo yêu cầu công trình, không thay thế hệ chống thấm của bể.

Bước 2: Bố trí cốt thép đúng cao độ

Cốt thép không nên nằm sát cốp pha hoặc nền. Lớp bê tông bảo vệ cần được kiểm soát theo thiết kế.

Viên kê bê tông có thể được sử dụng để giữ hệ cốt thép đúng vị trí trong quá trình thi công và đổ bê tông.

Bước 3: Xác định mạch ngừng

Vị trí mạch ngừng cần được xác định trước khi đổ bê tông để có phương án cản nước phù hợp.

Không nên đợi đến khi kết thúc đợt đổ mới quyết định vị trí đặt Waterstop.

Bước 4: Lắp băng cản nước hoặc thanh trương nở

Waterstop phải được đặt đúng tim và cố định chắc chắn theo cấu tạo thiết kế. Không để băng xoắn, gập hoặc dịch chuyển khi đổ bê tông.

Nếu sử dụng thanh trương nở, bề mặt đặt cần được chuẩn bị và sản phẩm phải được cố định đúng hướng dẫn. Tránh để vật liệu tiếp xúc nước quá sớm trước khi bê tông bao quanh được thi công.

Bước 5: Đổ và đầm bê tông

Bê tông cần được đổ và đầm phù hợp, đặc biệt tại khu vực có Waterstop, cốt thép dày và cổ ống.

Cần hạn chế tình trạng bê tông không lấp kín phía dưới băng cản nước vì có thể hình thành hốc rỗng ngay tại vị trí cần kiểm soát nước.

Bước 6: Xử lý bề mặt bê tông

Sau khi tháo cốp pha, kiểm tra bề mặt. Những vùng rỗ, lỗ ty, cạnh vỡ và khuyết tật cần được sửa bằng vật liệu phù hợp trước khi phủ chống thấm.

Bước 7: Thi công lớp chống thấm

Chuẩn bị bề mặt theo yêu cầu của sản phẩm rồi thi công lớp chống thấm với đúng số lớp, định mức và thời gian chờ.

Tại các góc đáy – thành, có thể cần tạo bo góc hoặc gia cường theo hệ vật liệu được lựa chọn.

Bước 8: Kiểm tra kín nước

Sau khi vật liệu đạt thời gian đóng rắn yêu cầu, tiến hành thử nước theo quy trình kỹ thuật của công trình.

Theo dõi mực nước và kiểm tra các mặt ngoài có thể quan sát được để phát hiện rò rỉ trước khi lấp đất hoặc đưa bể vào sử dụng.

Cách chống thấm bể nước ngầm đã bị thấm

Cách chống thấm bể nước ngầm đang sử dụng khác với xử lý bể xây mới. Trước tiên phải tìm được đường nước.

Bước 1: Xả và vệ sinh bể

Nếu điều kiện sử dụng cho phép, xả nước và làm sạch bề mặt để kiểm tra.

Bùn, cặn và lớp vật liệu yếu cần được loại bỏ để các vết nứt và khuyết tật hiện rõ.

Bước 2: Xác định nguồn thấm

Đánh dấu từng vị trí:

• Vết nứt.
• Mạch ngừng.
• Góc bể.
• Cổ ống.
• Bê tông rỗ.
• Lỗ ty.
• Điểm nước đang rò.

Nếu không xác định được nguyên nhân, việc phủ lại toàn bộ bề mặt có thể chỉ che biểu hiện trong thời gian ngắn.

Bước 3: Loại bỏ phần bê tông yếu

Những vùng bê tông rỗ hoặc bong cần được đục bỏ đến nền đủ chắc.

Không nên dùng sơn chống thấm bể nước ngầm để che trực tiếp một hốc bê tông sâu đang yếu.

Bước 4: Xử lý từng khuyết tật

Vết nứt, mạch ngừng, lỗ ty và cổ ống có đặc điểm khác nhau nên phương án sửa chữa cũng khác nhau.

Sau khi xử lý cục bộ và nền đạt yêu cầu, mới tiến hành hệ chống thấm bề mặt nếu cần.

Bước 5: Thi công lại hệ chống thấm

Lớp chống thấm phải được thi công trên nền đủ chắc, sạch và ở trạng thái bề mặt phù hợp với sản phẩm.

Sau khi hoàn thiện cần chờ đủ thời gian đóng rắn rồi thử nước trước khi đưa bể trở lại sử dụng.

Xử lý bể nước ngầm bị nứt như thế nào?

Xử lý bể nước ngầm bị nứt không nên bắt đầu bằng việc quét sơn lên trên vết nứt.

Trước tiên cần kiểm tra chiều rộng, chiều sâu, vị trí và tình trạng của vết nứt. Quan trọng hơn là xác định vết nứt đã ổn định hay còn chuyển động.

Vết nứt nhỏ và ổn định

Vết nứt nhỏ không còn phát triển có thể được mở và sửa bằng hệ vật liệu phù hợp tùy tình trạng thực tế.

Sau khi sửa cần kiểm tra lại trước khi thi công lớp chống thấm phủ.

Vết nứt đang rò nước

Nếu nước đang chảy qua khe, cần kiểm soát dòng nước trước. Một số phương án sửa chữa chuyên dụng có thể sử dụng vật liệu phản ứng, vật liệu bơm hoặc hệ trám phù hợp.

Không nên chỉ trét xi măng thông thường lên mặt vết nứt đang rò.

Vết nứt lớn hoặc tiếp tục phát triển

Với vết nứt rộng, kéo dài hoặc có dấu hiệu tiếp tục thay đổi, cần kiểm tra nguyên nhân kết cấu trước khi thực hiện cách xử lý bể nước ngầm bị nứt.

Lớp chống thấm không có chức năng sửa chữa vấn đề kết cấu.

Cách xử lý bể nước ngầm bị thấm tại mạch ngừng

Mạch ngừng là một trong những vị trí nên kiểm tra đầu tiên khi bể nước ngầm bị thấm.

Với công trình xây mới, giải pháp ưu tiên là xử lý ngay trong kết cấu bằng Waterstop, thanh trương nở hoặc chi tiết được thiết kế.

Với bể đã hoàn thành, cần xác định chính xác đường rò. Tùy tình trạng có thể phải mở khu vực mạch ngừng, xử lý vật liệu yếu và sử dụng hệ sửa chữa chuyên dụng trước khi phục hồi lớp chống thấm.

Không nên chỉ quét thêm một lớp chống thấm rộng trên bề mặt nếu nước vẫn đang đi qua khe phía dưới.

Xử lý bể nước ngầm bị rò tại cổ ống

Xử lý bể nước ngầm bị rò quanh cổ ống cần chú ý vì đây là vùng tiếp giáp giữa bê tông và vật liệu ống.

Trước tiên phải kiểm tra khe quanh ống, tình trạng bê tông và xem nước đang đi qua giữa ống – vật liệu trám hay qua phần bê tông xung quanh.

Vật liệu rời cần được loại bỏ. Sau đó mới lựa chọn hệ trám hoặc chống thấm tương thích với vật liệu ống và điều kiện sử dụng.

Nếu đường ống có khả năng rung hoặc chuyển vị, vật liệu sửa chữa cũng phải đáp ứng yêu cầu tương ứng.

Sơn chống thấm bể nước ngầm có đủ không?

Sơn chống thấm bể nước ngầm có thể là một thành phần của hệ chống thấm, nhưng không nên xem đây là giải pháp duy nhất cho mọi trường hợp.

Nếu kết cấu có vết nứt xuyên, mạch ngừng rò nước, bê tông rỗ hoặc cổ ống hở thì cần sửa các vị trí đó trước.

Một lớp phủ chống thấm hoạt động tốt nhất khi được thi công trên nền đã được chuẩn bị đúng và các khuyết tật lớn đã được xử lý.

Với bể chứa nước sinh hoạt, cần đặc biệt kiểm tra tài liệu kỹ thuật để xác nhận sản phẩm được phép sử dụng trong điều kiện tiếp xúc với nước theo yêu cầu của công trình.

Băng cản nước hay thanh trương nở tốt hơn cho bể ngầm?

Hai vật liệu không hoàn toàn thay thế nhau.

Băng cản nước PVC được đặt vào trong kết cấu và thường sử dụng tại các mạch ngừng hoặc khe được thiết kế từ trước. Thanh trương nở có kích thước nhỏ hơn và được sử dụng tại một số mạch ngừng, chi tiết tiếp giáp theo cấu tạo phù hợp.

Việc lựa chọn phụ thuộc vào vị trí, cấu tạo mạch, chiều dày bê tông và yêu cầu thiết kế chứ không nên chỉ dựa vào giá vật liệu.

7 lỗi thường gặp khi chống thấm bể nước ngầm

1. Chỉ chống thấm bề mặt

Nếu nguyên nhân là vết nứt xuyên, mạch ngừng hoặc cổ ống thì lớp phủ bề mặt không nên được dùng để thay thế việc sửa chữa.

2. Đặt Waterstop sai vị trí

Băng bị lệch, gập hoặc xô trong lúc đổ bê tông có thể ảnh hưởng đến khả năng làm việc tại mạch.

3. Nối băng cản nước không kín

Mối nối là một phần của hệ cản nước. Hai đoạn băng không nên chỉ đặt chồng hoặc buộc lại với nhau nếu hệ yêu cầu hàn nối.

4. Bê tông bị rỗ quanh Waterstop

Khu vực có băng cản nước thường khó đầm hơn. Nếu bê tông không lấp kín hai phía, nước vẫn có thể đi qua vùng rỗng.

5. Không xử lý cổ ống

Đây là vị trí nhỏ nhưng thường xuyên bị bỏ sót khi thi công.

6. Chống thấm lên nền còn yếu

Bề mặt bụi, bê tông rỗ và lớp xi măng yếu cần được xử lý trước.

7. Không thử nước trước khi hoàn thiện

Bể nên được kiểm tra kín nước trước khi lấp đất hoặc thực hiện các lớp hoàn thiện khiến việc sửa chữa trở nên khó khăn hơn.

Kết luận

Chống thấm bể nước ngầm hiệu quả cần bắt đầu từ kết cấu, đặc biệt là chất lượng bê tông, mạch ngừng, Waterstop, cổ ống và các vị trí tiếp giáp. Với bể xây mới, xử lý đúng ngay từ giai đoạn đổ bê tông sẽ giảm đáng kể nguy cơ phải sửa chữa sau này.

Khi bể nước ngầm bị thấm hoặc nứt, cần tìm đúng đường nước rồi xử lý từng khuyết tật trước khi phục hồi lớp chống thấm. Không nên chỉ quét thêm sơn lên bề mặt trong khi vết nứt, bê tông rỗ hoặc mạch ngừng phía dưới vẫn chưa được xử lý.