Cách Bố Trí Thép Sàn Ban Công Đúng Kỹ Thuật

Cách bố trí thép sàn ban công phụ thuộc trực tiếp vào sơ đồ chịu lực của ban công. Với ban công dạng công xôn nhô ra khỏi dầm hoặc tường, vùng chịu kéo chủ yếu thường nằm phía trên gần vị trí liên kết, vì vậy cốt thép chịu lực chính thường được bố trí ở phía trên và phải được neo vào kết cấu bên trong theo thiết kế.

Tuy nhiên, không phải mọi ban công đều là công xôn. Có ban công được đỡ bằng dầm ở hai hoặc nhiều cạnh, ban công có cột đỡ hoặc kết cấu đặc biệt. Vì vậy, khi thi công thép sàn ban công phải đọc bản vẽ kết cấu, xác định phương chịu lực và vị trí thép trên – dưới trước khi buộc thép, không nên áp dụng một cách bố trí cho tất cả công trình.

Thép sàn ban công có gì khác thép sàn trong nhà?

Điểm khác biệt quan trọng nằm ở sơ đồ làm việc của kết cấu.

Sàn trong nhà thường được đỡ bởi hệ dầm, tường hoặc cột xung quanh. Trong khi đó, ban công công xôn có một đầu liên kết với công trình và phần còn lại vươn ra ngoài mà không có cột hoặc dầm đỡ ở mép ngoài.

Khi ban công công xôn chịu tải trọng hướng xuống, mô men lớn xuất hiện gần vị trí liên kết với kết cấu chính. Vùng phía trên của bản tại khu vực này chịu kéo, do đó thép chịu lực chính cần được bố trí đúng phía theo tính toán.

Đây cũng là lý do cách bố trí thép sàn ban công không nên được thực hiện đơn giản bằng cách sao chép lưới thép của sàn phòng bên cạnh.

Cách bố trí thép sàn ban công công xôn

Đối với ban công dạng bản công xôn, có thể hình dung cấu tạo cơ bản gồm phần bản nhô ra ngoài và đầu còn lại được liên kết vào hệ kết cấu của nhà.

Xác định phương chịu lực của ban công

Trước tiên phải xác định ban công đang truyền tải về đâu. Với bản công xôn điển hình, một cạnh được ngàm hoặc liên kết với dầm, tường hay kết cấu phía trong và bản vươn ra theo phương vuông góc với cạnh liên kết.

Trong trường hợp này, thép chịu lực chính chạy theo phương vươn của ban công. Các thanh thép bắt đầu từ phía mép ngoài và kéo về khu vực liên kết với công trình theo chiều dài neo được thiết kế.

Không nên nhầm thép chạy song song với mép nhà là thép chịu lực chính trong mọi trường hợp.

Thép chịu lực chính thường nằm phía trên

Đây là điểm đặc biệt cần chú ý khi thi công bản công xôn.

Với sơ đồ công xôn chịu tải trọng thông thường, vùng kéo chủ yếu gần gối nằm ở phía trên bản. Vì vậy, thép chịu lực chính được bố trí phía trên theo thiết kế.

Nếu trong lúc thi công thép trên bị giẫm xuống hoặc kê sai cao độ, vị trí làm việc của thép sẽ thay đổi. Do đó không chỉ cần đặt đúng thanh thép mà còn phải giữ đúng cao độ cho đến khi bê tông được đổ xong.

Các loại con kê bê tông có thể được sử dụng tại những vị trí phù hợp để hỗ trợ duy trì khoảng cách và lớp bê tông bảo vệ theo hồ sơ thiết kế.

Thép chịu lực phải được neo vào kết cấu bên trong

Không nên kết thúc thép chịu lực ngay tại mép dầm hoặc vị trí tiếp giáp giữa ban công và nhà.

Cốt thép của bản công xôn cần được neo vào kết cấu chịu lực phía trong với chiều dài neo theo thiết kế. Khả năng truyền lực tại khu vực liên kết có vai trò đặc biệt quan trọng đối với bản công xôn.

Chiều dài neo không nên lấy một con số cố định như 30d, 40d hoặc 50d cho mọi trường hợp. Yêu cầu neo phụ thuộc loại thép, đường kính, điều kiện bám dính, bê tông, trạng thái ứng suất và cấu tạo được kỹ sư thiết kế xác định.

Bố trí thép phân bố

Ngoài thép chịu lực chính theo phương công xôn, bản còn có cốt thép theo phương vuông góc để đáp ứng yêu cầu cấu tạo và phân bố theo thiết kế.

Các thanh này tạo thành hệ lưới với thép chính. Đường kính và khoảng cách thanh phải lấy từ bản vẽ kết cấu, không nên tự chọn theo kinh nghiệm của công trình khác.

Minh họa nguyên tắc bố trí thép ban công công xôn

Có thể hình dung mặt cắt đơn giản như sau:

Phía trong nhà → vị trí liên kết → bản ban công → mép ngoài

Thép chịu lực chính của bản công xôn được đặt ở vùng phía trên và kéo từ ban công vào phần kết cấu phía trong theo chiều dài neo yêu cầu.

Ở phía dưới hoặc tại các khu vực khác vẫn có thể xuất hiện cốt thép cấu tạo, thép tăng cường hoặc cốt thép chịu lực khác tùy thiết kế.

Vì vậy, cách nói “ban công chỉ cần thép lớp trên” cũng không hoàn toàn chính xác. Cần phân biệt giữa vị trí của thép chịu lực chính và toàn bộ hệ cốt thép được bố trí trong bản.

Cách bố trí thép sàn ban công có dầm đỡ

Không phải ban công nào cũng làm việc như một bản công xôn đơn giản.

Nếu ban công có dầm biên, dầm ngang, cột hoặc các cấu kiện đỡ khác, sơ đồ truyền lực sẽ thay đổi. Khi đó phương thép chịu lực và vị trí thép trên – dưới phải xác định theo hệ dầm và bản cụ thể.

Ví dụ, một bản ban công được đỡ ở hai cạnh có cách làm việc khác với bản chỉ được giữ tại một cạnh. Vì thế không nên nhìn thấy phần sàn nằm ngoài mặt tiền rồi mặc định phải bố trí toàn bộ thép chính ở lớp trên.

Bản vẽ kết cấu là căn cứ quyết định trong trường hợp này.

Bố trí thép tại vị trí ban công tiếp giáp với dầm

Trong cách bố trí thép sàn ban công, khu vực bản ban công tiếp giáp với dầm hoặc kết cấu chính là vị trí cần kiểm soát kỹ. Đặc biệt với ban công công xôn, đây thường là vùng chịu mô men lớn và có vai trò quan trọng trong việc truyền lực từ phần ban công nhô ra vào kết cấu bên trong.

Thép chịu lực chính của thép sàn ban công công xôn thường được bố trí phía trên theo thiết kế. Các thanh thép phải duy trì đúng cao độ và được kéo vào, neo trong kết cấu phía trong theo chiều dài neo thể hiện trên bản vẽ.

Không nên tự ý cắt ngắn thép tại chân ban công chỉ vì phần thanh kéo sâu vào sàn hoặc dầm bên trong gây khó khăn khi thi công. Việc thay đổi chiều dài neo có thể làm cấu tạo thực tế khác với thiết kế ban đầu.

Khi thực hiện bố trí thép ban công, các giao điểm giữa thép chịu lực và thép phân bố cần được buộc đủ chắc để hệ thép không dịch chuyển đáng kể khi công nhân đi lại, lắp đặt đường ống hoặc đổ bê tông.

Lớp bê tông bảo vệ thép sàn ban công

Một yếu tố không nên bỏ qua trong cách bố trí thép sàn ban công là lớp bê tông bảo vệ. Ban công thường nằm ngoài trời, chịu ảnh hưởng trực tiếp của mưa, độ ẩm và sự thay đổi của điều kiện môi trường nên không thể mặc định sử dụng cùng lớp bảo vệ với mọi sàn trong nhà.

Theo TCVN 5574:2018, đối với kết cấu ngoài trời không có biện pháp bảo vệ bổ sung, chiều dày lớp bê tông bảo vệ tối thiểu đối với cốt thép chịu lực là 30 mm. Tuy nhiên, khi thi công phải ưu tiên giá trị được thể hiện trong hồ sơ thiết kế và đồng thời đáp ứng các yêu cầu liên quan của tiêu chuẩn.

Vì vậy, khi bố trí thép sàn ban công không nên lấy loại con kê đang sử dụng cho sàn phòng rồi mặc định áp dụng cho ban công. Chiều cao con kê phải phù hợp với lớp bê tông bảo vệ được yêu cầu tại chính cấu kiện đó.

Trong quá trình dựng thép cần kiểm tra khoảng cách từ cốt thép đến cốp pha tại mặt dưới, mặt trên và các mép bản. Với thép ban công công xôn, việc giữ đúng vị trí lớp thép chịu lực phía trên đặc biệt quan trọng.

Làm sao giữ thép lớp trên ban công đúng cao độ?

Giữ đúng cao độ thép là một phần quan trọng của cách bố trí thép sàn ban công công xôn. Hệ thép có thể đúng khi vừa lắp dựng nhưng lại bị thay đổi vị trí trước hoặc trong quá trình đổ bê tông.

Một tình trạng thường gặp là công nhân đi trực tiếp trên lưới thép, đặt vật liệu lên trên hoặc kéo ống bơm bê tông qua khu vực ban công. Nếu hệ kê không đủ ổn định, thép lớp trên có thể bị ép xuống và không còn nằm đúng cao độ thiết kế.

Khi bố trí thép ban công 2 lớp hoặc có các thanh thép tăng cường phía trên, cần sử dụng giải pháp kê và giữ khoảng cách giữa các lớp phù hợp. Hệ kê phải đủ ổn định để hạn chế thép võng, nghiêng hoặc dịch chuyển trong quá trình thi công.

Không nên sử dụng gạch vỡ, đá hoặc những vật kê tạm có chiều cao không kiểm soát được. Trước khi đổ bê tông, cần kiểm tra lại toàn bộ thép sàn ban công, đặc biệt là vùng chân công xôn và những vị trí có mật độ thép lớn.

Bố trí thép tại mép ngoài ban công

Khi tìm hiểu cách bố trí thép sàn ban công, không nên chỉ chú ý khu vực liên kết với nhà mà bỏ qua mép ngoài của bản.

Tùy theo thiết kế, mép ngoài ban công có thể bố trí thép cấu tạo, thép viền, thép tăng cường hoặc liên kết với dầm biên. Các thanh này phải được lắp đúng vị trí và cấu tạo được thể hiện trên bản vẽ.

Với thép sàn ban công công xôn, không nên tự ý uốn toàn bộ thép chịu lực chính xuống mép ngoài chỉ vì đã thấy cách làm tương tự ở một công trình khác. Hình dạng thanh, vị trí uốn, điểm kết thúc và cấu tạo neo phải theo thiết kế của chính ban công đang thi công.

Nếu mép ban công có lan can bê tông, tường xây, bồn cây hoặc cấu kiện khác thì tải trọng của các bộ phận này cũng phải được xét trong thiết kế. Vì vậy, cách bố trí thép sàn ban công cần được xác định đồng bộ với cấu tạo thực tế tại mép bản.

Bố trí thép quanh lỗ thoát nước ban công

Ống thoát nước là vị trí dễ phát sinh xung đột khi bố trí thép sàn ban công. Nếu đường ống xuyên qua bản, vị trí lỗ mở nên được xác định và phối hợp trước khi hoàn thiện cốt thép.

Không nên thấy thép chịu lực vướng phễu hoặc ống thoát nước rồi tự ý cắt thanh để tạo khoảng trống. Đặc biệt với ban công công xôn, việc cắt vào thanh chịu lực chính có thể làm cấu tạo thực tế không còn đúng bản vẽ.

Nếu lỗ thoát nước nằm tại vị trí ảnh hưởng đến hệ thép sàn ban công, cần đối chiếu chi tiết kết cấu để điều chỉnh vị trí hoặc bố trí thép gia cường theo thiết kế. Không nên tự thêm vài thanh thép quanh lỗ rồi mặc định rằng đã thay thế được thanh chịu lực bị cắt.

Sau khi hoàn thành bố trí thép ban công, nên kiểm tra lại đồng thời vị trí lỗ thoát nước, thép xung quanh lỗ, lớp bê tông bảo vệ và cao độ cốt thép trước khi tiến hành đổ bê tông.

Sau khi hoàn thành kết cấu, khu vực cổ ống cũng là một trong những vị trí cần xử lý chống thấm cẩn thận. Có thể tham khảo vật liệu chống thấm theo giải pháp được lựa chọn cho ban công.

Có cần bố trí thép tăng cường cho sàn ban công không?

Có hay không và bố trí ở đâu phải dựa vào thiết kế.

Tùy kích thước bản, sơ đồ liên kết, tải trọng và cấu tạo, kỹ sư có thể bố trí thêm cốt thép tại vùng cần thiết. Không có một quy tắc đơn giản rằng cứ ban công là phải thêm một số thanh phi 10, phi 12 hay một khoảng cách cố định.

Đặc biệt, không nên tự ý giảm thép tăng cường trên bản vẽ với lý do đã có lưới thép sàn.

Trình tự bố trí thép sàn ban công khi thi công

Trước tiên cần kiểm tra cốp pha, kích thước và cao độ của bản ban công. Sau đó đối chiếu bản vẽ để xác định đường kính, khoảng cách, phương và cao độ của từng nhóm cốt thép.

Tiếp theo bố trí thép theo đúng phương chịu lực, lắp cốt thép phân bố và các thanh tăng cường theo thiết kế. Các thanh phải được buộc đủ ổn định và phần thép cần neo vào kết cấu phía trong phải được giữ đúng chiều dài.

Sau khi hoàn thiện hệ thép, bố trí con kê và các giải pháp giữ lớp trên. Trước khi đổ bê tông cần kiểm tra lại lớp bảo vệ, vị trí thép, điểm neo, lỗ kỹ thuật và tình trạng lưới thép.

Khi thi công bê tông, hạn chế đi trực tiếp hoặc tập trung tải lên cốt thép. Nếu phát hiện thép bị xô lệch phải điều chỉnh trước khi khu vực đó được bê tông che phủ.

7 lỗi thường gặp khi bố trí thép sàn ban công

Đặt thép chịu lực chính của bản công xôn xuống phía dưới là lỗi đáng chú ý. Với bản công xôn thông thường, vùng kéo chủ yếu gần gối nằm phía trên nên việc đảo sai vị trí thép có thể làm cấu tạo khác hoàn toàn thiết kế.

Không neo đủ thép vào kết cấu bên trong cũng là lỗi cần tránh. Không được tự cắt ngắn thanh để tiết kiệm thép hoặc thuận tiện thi công.

Để lớp thép trên bị võng xuống thường xảy ra khi giải pháp kê không ổn định hoặc công nhân đi lại trực tiếp trên thép.

Tự thay đổi đường kính và khoảng cách thép theo kinh nghiệm cũng không phù hợp. Thép phi 8, phi 10 hay phi 12 không thể lựa chọn chỉ dựa vào kích thước ban công nhìn bằng mắt.

Cắt thép để đặt ống thoát nước có thể làm gián đoạn thanh chịu lực. Các lỗ xuyên sàn cần được phối hợp với bản vẽ kết cấu.

Đặt thép quá sát bề mặt bê tông làm lớp bảo vệ không đạt yêu cầu và tăng nguy cơ cốt thép chịu tác động môi trường.

Cuối cùng là tự thay đổi cấu tạo tại mép và chân ban công. Đây đều là những khu vực cần thi công đúng chi tiết thiết kế thay vì xử lý tùy ý tại công trường.

Vì sao sàn ban công dễ xuất hiện vết nứt?

Nứt ban công có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân và không thể kết luận chỉ dựa vào hình dạng bên ngoài.

Với kết cấu, vị trí cốt thép sai, thép trên bị tụt, cấu tạo neo không đúng thiết kế hoặc biến dạng vượt mức cho phép đều là những vấn đề cần được kiểm tra. Ngoài ra còn có nứt do co ngót bê tông, điều kiện bảo dưỡng, biến đổi nhiệt độ hoặc các nguyên nhân liên quan đến lớp hoàn thiện.

Ban công còn thường xuyên tiếp xúc mưa nắng. Khi nước xâm nhập qua vết nứt hoặc các vị trí tiếp giáp, nguy cơ xuống cấp có thể tăng theo thời gian.

Thi công chống thấm ban công sau khi đổ bê tông

Bố trí thép đúng không thay thế cho chống thấm.

Sau khi kết cấu bê tông đạt điều kiện thi công tiếp theo, bề mặt ban công cần được xử lý theo hệ chống thấm được thiết kế, đặc biệt ở chân tường, cổ ống thoát nước, góc giao và các vị trí chuyển tiếp.

Nếu sử dụng vật liệu gia cường tại góc hoặc khu vực có nguy cơ nứt, có thể tham khảo lưới thủy tinh trát tường gia cố góc sàn – tường theo hướng dẫn của hệ vật liệu chống thấm đang sử dụng.

Đồng thời, bề mặt hoàn thiện phải tạo hướng thoát nước phù hợp, tránh để nước đọng lâu trên ban công.

Kết luận

Điểm quan trọng nhất trong cách bố trí thép sàn ban công là phải xác định đúng sơ đồ chịu lực. Với bản công xôn thông thường, thép chịu lực chính chạy theo phương vươn của ban công, thường nằm ở phía trên và phải được neo vào kết cấu phía trong theo thiết kế.

Trong quá trình thi công cần đặc biệt kiểm soát cao độ thép trên, lớp bê tông bảo vệ, phần neo, thép tại mép bản và các lỗ xuyên sàn. Không nên tự lựa chọn đường kính, khoảng cách hoặc thay đổi vị trí thép dựa trên kinh nghiệm của một công trình khác.

Vật Liệu Thông Minh cung cấp viên kê bê tông và vật tư hỗ trợ thi công kết cấu bê tông cốt thép. Liên hệ 0931.543.789 – 0971.379.789 để được tư vấn sản phẩm phù hợp.

CÔNG TY TNHH MINH PHÚ GROUP – TUYỂN ĐẠI LÝ TOÀN QUỐC

Địa chỉ: Số 2 Đường số 1, KDC Vĩnh Lộc, Phường Bình Hưng Hòa B, Quận Bình Tân, TP.HCM

HOTLINE: 0931.543.789 – 0971.379.789

Email: vatlieuthongminhvn@gmail.com

Website: vatlieuthongminh.vn